EΙΝΑΙ ΠΛΕΟΝ ΓΕΓΟΝΟΣ ΠΩΣ ΤΑ ΔΙΑΖΥΓΙΑ ΑΥΞΑΝΟΝΤΑΙ ΡΑΓΔΑΙΑ, ΔΙΕΘΝΩΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΟΜΩΣ ΣΕ ΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ; ΠΟΤΕ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΟΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΛΥΘΕΙ ΝΟΜΙΚΑ ΕΝΑΣ ΓΑΜΟΣ;

 

Βάσει των στοιχείων της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, ο δείκτης διαζυγίων από 8% επί των γάμων το 1980, έφτασε το 24% το 2005. Δηλαδή, σχεδόν ένας στους τέσσερις γάμους καταλήγει σε διαζύγιο. Πιο συγκεκριμένα, τα διαζύγια το 2005 έφτασαν τα 13.500, με τα περισσότερα να αφορούν σε ζευγάρια της πρωτεύουσας και της Θεσσαλονίκης. Το 2004 τα διαζύγια στην Ελλάδα ήταν πάνω από 12.000, την περίοδο 2000-2003 κυμάνθηκαν κοντά στα 11.000, το 1999 εκδόθηκαν περίπου 9.500, ενώ το 1998 περίπου 8.000. Σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας, σε διαζύγιο θα οδηγείται το 2010 περίπου ένας στους δύο γάμους.

Σε νομικό επίπεδο τώρα, ο γάμος συνιστά μια ισόβια κοινωνία βίου, που κατ' εξαίρεση μπορεί να λυθεί με δύο τρόπους, με το θάνατο του ενός, γεγονός ανεξάρτητο της βουλήσεως των συζύγων και με διαζύγιο, δηλαδή με λύση του συζυγικού δεσμού, ο οποίος επέρχεται ενόσω ζουν οι σύζυγοι, με πρωτοβουλία, είτε ενός εκ των δύο, είτε και των δύο.

Στο τέταρτο βιβλίο του Αστικού Κώδικα και πιο συγκεκριμένα στα άρθρα 1438-1446, περιγράφονται τα σχετικά με το διαζύγιο. Για να λυθεί λοιπόν ένας γάμος, θα πρέπει να εκδοθεί αμετάκλητη δικαστική απόφαση, εφόσον συντρέχει ένας από τους περιγραφόμενους στο νόμο λόγος.

Αρχικά, θα πρέπει να διαχωρίσουμε το συναινετικό διαζύγιο (πρόκειται για την περίπτωση όπου οι σύζυγοι συμφωνούν για το διαζύγιο και το ζητούν με κοινή τους αίτηση στο δικαστήριο), από το διαζύγιο με αντιδικία, δηλαδή την περίπτωση κατά την οποία ο ένας μόνον εκ των συζύγων επιθυμεί τη διακοπή του έγγαμου βίου ή οι σύζυγοι δεν μπορούν να συμφωνήσουν από κοινού σε έναν τρόπο επίλυσης των διαφορών που ανακύπτουν από το διαζύγιο.

Όσον αφορά στο συναινετικό διαζύγιο, απαραίτητες προϋποθέσεις για την έκδοσή του είναι η κοινή συναίνεση των δύο συζύγων προς λύση του γάμου τους, τουλάχιστον ετήσια διάρκεια του γάμου πριν την κατάθεση της κοινής αιτήσεως, η δήλωση της συμφωνίας τους αυτής ενώπιον του Δικαστηρίου και η συμφωνία των συζύγων περί επιμέλειας των ανηλίκων τέκνων τους (εφόσον αυτά υπάρχουν). Κρίσιμο στοιχείο για την έκδοση του συναινετικού διαζυγίου είναι και η δεύτερη συζήτηση στο δικαστήριο, που γίνεται μετά το πέρας εξαμήνου από την πρώτη. Με τον τρόπο αυτό ο νομοθέτης επιλέγει να δώσει στο ζευγάρι μία ακόμα ευκαιρία, μήπως και στο διάστημα που μεσολαβεί καταφέρει να επιλύσει τα προβλήματα και να συνεχίσει την έγγαμη συμβίωση.

Όσον αφορά στο διαζύγιο με αντιδικία, η απαρίθμηση των λόγων διαζυγίου στο νόμο είναι περιοριστική, δηλαδή δεν μπορεί να εκδοθεί διαζύγιο για άλλο λόγο, πέραν αυτών που ρητώς αναφέρονται στο νόμο. Πρώτος λόγος διαζυγίου, και συνηθέστερος, είναι ο ισχυρός κλονισμός. Καθένας από τους συζύγους μπορεί να ζητήσει διαζύγιο, όταν οι μεταξύ τους σχέσεις έχουν κλονισθεί τόσο ισχυρά, από λόγο που αφορά στο πρόσωπο του ενός ή και των δύο συζύγων, ώστε βάσιμα η εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης να είναι αφόρητη για τον σύζυγο που ζητά το διαζύγιο. Εφόσον ο σύζυγος από τον οποίο ζητείται το διαζύγιο δεν αποδείξει το αντίθετο, ο ισχυρός κλονισμός τεκμαίρεται σε περιπτώσεις:

Διγαμίας: Διγαμία αποτελεί η σύναψη νέου γάμου πριν αμετακλήτως λυθεί ή ακυρωθεί ο ήδη υπάρχων, ανεξαρτήτως αν πρόκειται για θρησκευτικό ή πολιτικό.

Μοιχείας: Μοιχεία θεωρείται οποιαδήποτε σαρκική επαφή με τρίτο πρόσωπο εκτός γάμου, είτε του ίδιου είτε του αντίθετου φύλου, με την οποία επιτεύχθηκε ή έστω επιδιώχθηκε γενετήσια ικανοποίηση.

Εγκατάλειψης: Εγκατάλειψη θεωρείται η αδικαιολόγητη αθέτηση της υποχρέωσης για έγγαμη συμβίωση, που εκφράζεται είτε με αυτόβουλη αποχώρηση ενός ή και των δύο συζύγων, ή με άρνηση του ενός ή και των δύο να ακολουθήσουν ο ένας τον άλλο στην οικογενειακή στέγη, είτε με αποπομπή του ενός συζύγου προς τον άλλο. Η αποπομπή μπορεί να εκδηλωθεί με ποικίλους τρόπους όπως η σωματική ή ψυχολογική βία, λεκτικά κ.λπ.

Επιβουλής της ζωής του αιτούντος το διαζύγιο συζύγου. Ως επιβουλή της ζωής νοείται κάθε πράξη ή παράλειψη του ενός συζύγου με την οποία εκδηλώνεται έμπρακτα η πρόθεση θανάτωσης του άλλου.

Όλοι οι παραπάνω λόγοι είναι μαχητά τεκμήρια ισχυρού κλονισμού, δηλαδή ο σύζυγος που κατηγορείται ότι έχει διαπράξει έναν από τους παραπάνω λόγους που οδήγησαν στον ισχυρό κλονισμό, μπορεί να αποδείξει στο δικαστήριο πως παρά την ύπαρξή του η συζυγική σχέση δεν κλονίστηκε τόσο ισχυρά, ώστε η συνέχισή της να είναι αφόρητη για τον αιτούντα το διαζύγιο.

Ωστόσο, ο ισχυρός κλονισμός τεκμαίρεται αμάχητα, ήτοι ο νόμος θεωρεί πως έχει επέλθει και κανείς δεν μπορεί να αποδείξει το αντίθετο, στην περίπτωση της διετούς διάστασης. Με τον όρο διάσταση νοείται η ψυχική, σωματική ή και πνευματική απομάκρυνση του ενός συζύγου από τον άλλο, με σκοπό τη διάσπαση της έγγαμης σχέσης. Αυτή συνήθως εξωτερικεύεται με την μετοίκηση του ενός συζύγου από την οικογενειακή στέγη, δεν αποκλείεται όμως να έχει επέλθει μόνο ψυχική απομάκρυνση, δηλαδή οι σύζυγοι να εξακολουθούν να συμβιώνουν κάτω από την ίδια στέγη σε διαφορετικά δωμάτια, ή να συμβιώνουν σαν απλοί γνωστοί. Η διάσταση αυτή θα πρέπει να έχει διαρκέσει τουλάχιστον μια διετία πριν την κατάθεση της αίτησης διαζυγίου, η οποία μπορεί να γίνει και από το σύζυγο που ευθύνεται για την κατάσταση του ζευγαριού.

Τέλος, αμάχητο λόγο διαζυγίου αποτελεί και η αφάνεια. Πρόκειται για απόλυτο, ανυπαίτιο και ειδικό λόγο διαζυγίου και δεν συνδέεται με την ύπαρξη ή την ανυπαρξία κλονισμού. Με τον όρο αφάνεια νοείται η νομική κατάσταση στην οποία περιέρχεται με δικαστική απόφαση ένα πρόσωπο, όταν ο θάνατός του είναι πολύ πιθανός, επειδή εξαφανίστηκε ενώ βρισκόταν σε κίνδυνο ζωής ή επειδή λείπει πολύ καιρό χωρίς ειδήσεις. Αν λοιπόν ο ένας σύζυγος έχει κηρυχθεί με δικαστική απόφαση σε αφάνεια, ο έτερος σύζυγος μπορεί να ζητήσει τη λύση του γάμου με έκδοση διαζυγίου.

 

 

Από την

Πάλλα Όλγα-Ειρήνη

Δικηγόρος - Απόφοιτος Νομικής του ΑΠΘ,

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια του τομέα των Διεθνών

Σπουδών Νομικής του ΑΠΘ,

e-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να τη δείτε.