Connect with us

Διατροφή

Γιατί πεινάω συνέχεια; Η βιοχημεία της όρεξης

Της Φλώρας Γιατρά, Βιοχημικού

    Πόσες φορές έχετε αισθανθεί ανεξέλεγκτη πείνα, ακόμα κι αν θεωρείτε ότι πραγματοποιείτε ένα ισορροπημένο πρόγραμμα διατροφής; Αν αναρωτιέστε γιατί πεινάτε συνέχεια και κατηγορείτε τον εαυτό σας για την αδυναμία αυτοελέγχου που εμφανίζει, τότε ίσως χρειάζεται να διερευνήσετε τα βαθύτερα αίτια της πείνας. 

Αρχικά είναι απαραίτητο να διευκρινιστεί ότι το αίσθημα της πείνας είναι απόλυτα φυσιολογικό και αποτελεί ένα σημάδι που μας δίνει το σώμα μας, το οποίο σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αψηφήσουμε. Η πείνα είναι μια βιολογικά υποκινούμενη ορμή για τροφή που είναι απαραίτητη για τη ζωή. Μπορεί επομένως να θεωρηθεί ως ένα μετρήσιμο βιολογικό χαρακτηριστικό των ανθρώπων που είναι ένας προγνωστικός δείκτης της προθυμίας για φαγητό και της ποσότητας της τροφής που πρέπει να καταναλωθεί. 

Ποιοι είναι οι πιο καθοριστικοί παράγοντες για την έναρξη λήψης τροφής; Σύγχρονες έρευνες υπέδειξαν ότι διαθέτουμε ένα πολύπλοκο σύστημα που ελέγχει την ποσότητα θρεπτικών συστατικών (π.χ. γλυκόζη, λιπαρά) που βρίσκονται στο σώμα μας. Αυτό το σύστημα μας ωθεί να φάμε όταν οι ποσότητες θρεπτικών είναι χαμηλότερες από ορισμένα επίπεδα που είναι απαραίτητα για την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού. Συγχρόνως, υπάρχουν μηχανισμοί του εγκεφάλου που επηρεάζουν την πείνα, με τη βοήθεια ορισμένων ουσιών. 

Συγκεκριμένα, μερικοί παράγοντες που εμπλέκονται στην εμφάνιση της βιολογικής πείνας είναι οι εξής:

  • Επάρκεια μακροθρεπτικών συστατικών

Η πιο κοινή αιτία που προκαλεί βιολογική πείνα είναι η ανεπαρκής πρόσληψη μακροθρεπτικών συστατικών, δηλαδή πρωτεϊνών, λιπών και υδατανθράκων. Το προϊόν διάσπασης των υδατανθράκων, η  γλυκόζη είναι απαραίτητη για τη λειτουργία του εγκεφάλου. Τα επίπεδα γλυκόζης και ο τρόπος με τον οποίο αυτά αναγνωρίζονται από τον εγκέφαλο καθορίζονται από την ορμόνη ινσουλίνη, η οποία παράγεται από το πάγκρεας όταν καταναλώνονται υδατάνθρακες. Η ινσουλίνη μεταφέρει τη γλυκόζη στα κύτταρα, όπου θα χρησιμοποιηθεί ως πηγή ενέργειας, ενώ παράλληλα συμβάλλει στον μεταβολισμό των λιποκυττάρων. Τόσο η έλλειψη τροφής όσο και η υπερκατανάλωση της προκαλεί διαταραχές στα επίπεδα ινσουλίνης και συνεπώς στο σάκχαρο του αίματος, με αποτέλεσμα να προκαλούνται καταστάσεις όπως ινσουλινοαντίσταση και απορρύθμιση του συστήματος κορεσμού. 

Όσον αφορά τις πρωτεΐνες και τα λιπαρά, είναι εξίσου σημαντικά για τη διατήρηση της υγείας του οργανισμού. Τα αμινοξέα των πρωτεϊνών είναι απαραίτητα για τη δημιουργία ορμονών του ανοσοποιητικού μας συστήματος και ‘’επισκευάζουν’’ το σώμα μας σε καθημερινή βάση. Έχει βρεθεί ότι τα χαμηλά επίπεδα πρωτεϊνών  πυροδοτούν το αίσθημα της πείνας. Επιπλέον, τα ω3 λιπαρά αποτελούν δομικό συστατικό των μεμβρανών του εγκεφάλου και επηρεάζουν τη λειτουργία του νευρικού συστήματος. Ανισορροπία των ω3 λιπαρών οξέων, τείνει να αυξάνει την επιθυμία κατανάλωσης λιπαρών τροφών.

  • Ανιχνευτές κορεσμού

Οι ανιχνευτές κορεσμού βρίσκονται στα πρώτα επίπεδα του πεπτικού συστήματος, ώστε να δώσουν σήμα προς τον εγκέφαλο ότι όλα τα απαραίτητα θρεπτικά έχουν καταναλωθεί και η διαδικασία της σίτισης μπορεί να σταματήσει. Οι θρεπτικές ουσίες που εγχέονται άμεσα στο δωδεκαδάκτυλο οδηγούν στη μείωση της κατανάλωσης τροφής. Εδώ ο αισθητήρας κορεσμού είναι η ορμόνη χολοκυστοκινίνη (CCK), η οποία περιορίζει το ρυθμό διέλευσης της τροφής από το στομάχι στο έντερο, με αποτέλεσμα να μας κρατά χορτάτους περισσότερη ώρα. 

Αντίστοιχη δράση εμφανίζει η σεροτονίνη, ένας νευροδιαβιβαστής που είναι υπεύθυνος για τα αισθήματα ευεξίας και ηρεμίας. Ο συγκεκριμένος νευροδιαβιβαστής παράγεται, ύστερα από την κατανάλωση υδατανθράκων και μειώνει την επιθυμία για κατανάλωση περαιτέρω υδατανθράκων, αλλά και την όρεξη γενικότερα.

Τέλος, το νευροπεπτίδιο Υ αποτελεί ένα ορεξιογόνο πεπτίδιο που βρίσκεται στον υποθάλαμο και σε καταστάσεις ασιτίας αυξάνεται, διεγείροντας την όρεξη και την ανάγκη αναζήτησης τροφής. Έγχυση του ΝΡΥ σε ανθρώπους φάνηκε να οδήγησε στην αύξηση της επιθυμίας τους για κατανάλωση γλυκών και σακχαρούχων αναψυκτικών. 

  • Το σύστημα των οπιοειδών 

Το συγκεκριμένο σύστημα επηρεάζει την αρέσκεια προς κάποια τροφή. Για παράδειγμα, η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε υδατάνθρακες και λιπαρά, όπως το παγωτό ή η σοκολάτα διεγείρουν την παραγωγή ενδορφινών, προκαλώντας μια παροδική μείωση της πείνας. Οι ενδορφίνες ενεργοποιούν την ντοπαμίνη, καθιστώντας ευχάριστη την εμπειρία. Η συχνή κατανάλωση junk food απευαισθητοποιεί το σύστημα, δημιουργώντας μια κατάσταση όπου χρειάζεται όλο και μεγαλύτερη ποσότητα των παραπάνω τροφίμων, ώστε να επιτευχθεί η ικανοποίηση. Ως αποτέλεσμα το άτομο εθίζεται σε τέτοιου είδους τροφές και σε περίπτωση που προσπαθεί να τις περιορίσει βιώνει στέρηση και ακατάσχετη πείνα. 

Πώς μπορούμε να ελέγξουμε στην πράξη την πείνα μας και να αποφύγουμε τις λιγούρες; 

Με 3 απλά βήματα:

  1. Δημιουργία ισορροπημένων γευμάτων με πρωτεΐνες, καλά λιπαρά, χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη υδατάνθρακες και προσθήκη φρέσκων φρούτων ή λαχανικών, ώστε να εξασφαλίσουμε την κάλυψη των αναγκών μας τόσο σε μακροθρεπτικά συστατικά όσο και σε μέταλλα και βιταμίνες. Μερικά παραδείγματα τέτοιου είδους γευμάτων είναι γιαούρτι με βρώμη, μέλι και ξηρούς καρπούς σολομός με καστανό ρύζι και λαχανικά, καθώς και σαλάτα με κοτόπουλο, κρουτόν ολικής, αβοκάντο και λαχανικά.
  1. Καθιέρωση συχνών γευμάτων, με βάση την πείνα μας. Δεν είναι απαραίτητο να τηρούνται ευλαβικά τα 5 γεύματα την ημέρα, αλλά είναι σημαντικό να ακούμε την πείνα μας και να μην επιτρέπουμε στον οργανισμό μας να λιμοκτονήσει. Μερικά έξυπνα σνακ που μπορούμε να έχουμε παντού μαζί μας είναι τορτίγια ολικής με βούτυρο ξηρών καρπών και ένα φρούτο, μπισκότα βρώμης, μπάρα δημητριακών χωρίς ζάχαρη και ανάμεικτους ξηρούς καρπούς με φρούτα.
  1. Επιλογή τροφών που αυξάνουν την έκκριση CCK και σεροτονίνης. Προσθέστε στη λίστα super market σας ζυμαρικά ολικής άλεσης, αυγά, γαλοπούλα, ψάρια, μήλα και πορτοκάλια, τροφές οι οποίες πρόκειται να βοηθήσουν στην έκκριση των παραπάνω ουσιών που προκαλούν κορεσμό και ικανοποίηση.

Βιβλιογραφία

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2710609/

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2255726/

https://www.healthline.com/health/healthy-sleep/foods-that-could-boost-your-serotonin#nuts

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1752065/

Continue Reading

Διατροφή

Νηστεία (Σαρακοστή): Οφέλη και Διαιτολόγιο [ΟΔΗΓΟΣ]

Κάθε χρόνο όταν πλησιάζουμε στη μεγάλη νηστεία, πάντα ρωτάω στο γραφείο αν και πότε θα ξεκινήσει ο/η διαιτώμενος/η νηστεία. Μερικοί δε νηστεύουν καθόλου, αλλά και αυτοί που νηστεύουν επιλέγουν να το κάνουν μόνο τη μεγάλη εβδομάδα. Ο λόγος και των είναι ο ίδιος: Για να αποφύγουν τα αρνητικά της νηστείας. Ποιά είναι αυτά τα αρνητικά που λαμβάνω συχνά ως απάντηση;

  • Δεν μπορώ χωρίς το κρέας
  • Δεν θα χάσω βάρος, θα κολλήσω αν δεν τρώω πρωτεΐνη σαλάτα
  • Συνέχεια πεινάω  και αισθάνομαι εξάντληση

Ας απαντήσουμε αρχικά τι είναι η Νηστεία.

Η Ορθόδοξη Χριστιανική νηστεία ορίζεται ως περιοδική χορτοφαγία, σε διάφορες περιόδους μέσα στο έτος. Η Μεγάλη Σαρακοστή διαρκεί 48 ημέρες και ξεκινά την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει το Μ. Σάββατο. Κατά την περίοδο της νηστείας του Πάσχα δεν καταναλώνεται κρέας, γαλακτοκομικά προϊόντα και αυγά. Κάποιες μέρες αποτελούν εξαίρεση βέβαια, όπως η μέρα του Ευαγγελισμού και η Κυριακή των Βαΐων, που επιτρέπεται η κατανάλωση ψαριού.

Eating Right Diaita Papachristos

Ποια τα οφέλη της νηστείας;

Σωματικό Βάρος

Μελέτες έχουν δείξει ότι κατά την περίοδο της νηστείας υπάρχει μία μείωση της τάξης των 200 kcal στην ενεργειακή πρόσληψη σε σχέση με τον υπόλοιπο χρόνο. Η νηστεία συμβάλλει στο αρνητικό ισοζύγιο ενέργειας και φαίνεται να οδηγεί σε μείωση βάρους και σωματικού λίπους. Εγώ όσους ξεκινώ με πλάνο νηστείας του κάνω λιπομέτρηση, στην αρχή και στο τέλος, όπου πάντα παρατηρώ μείωση και στο βάρος και στο λίπος.

Μειωμένα Επίπεδα Χοληστερόλης

Λόγω της αποχής από τρόφιμα ζωικής προέλευσης, αποτελεί μια πολύ καλή ευκαιρία για τη μείωση των κορεσμένων λιπαρών και κατ’ επέκταση μια μείωση στις τιμές της χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων. Αυτά συνδυαστικά μειώνουν τη πιθανότητα ανάπτυξης καρδιαγγειακών παθήσεων και εγκεφαλικών επεισοδίων.

Διάβασε επίσης: Χοληστερόλη, ποιος ο ρόλος της διατροφής στη μείωσή της; [ΟΔΗΓΟΣ]

Μείωση Οξειδωτικού Στρες

Η αυξημένη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών από την άλλη, οδηγεί σε επαρκή πρόσληψη φυτικών ινών, καθώς και αντιοξειδωτικών.

Μείωση Αρτηριακής πίεσης

Επίσης βελτιώνονται τα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης, λόγω της μεγαλύτερης κατανάλωσης φρούτων, λαχανικών και οσπρίων, τα οποία έχουν αυξημένη περιεκτικότητα σε κάλιο.

Διάβασε επίσης: Υψηλή Αρτηριακή Πίεση (Υπέρταση) και Διατροφή [ΟΔΗΓΟΣ]

Διατροφική Εκπαίδευση

Η Νηστεία είναι καλή ευκαιρία για να εκπαιδευτείς διατροφικά, υποσυνείδητα κατά τη διάρκεια της Νηστείας αποκτάς καλές διατροφικές συνήθεις, ενώ ταυτόχρονα εξοικειώνεσαι σε αυτές. Επίσης ανακαλύπτεις φυτικές διατροφικές επιλογές που ίσως αλλιώς να μη σκεφτόσουν να δοκιμάσεις.

Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα στο : https://diaitologos.com/diaita/nisteia-sarakosti-ta-ofeli-stin-ygeia/

Continue Reading

Διατροφή

Γιατί ενώ κάνω δίαιτα δεν αδυνατίζω;

Από τότε που έκανα αυτή τη δίαιτα πήρα τα κιλά…

Συχνές απορίες και διαπιστώσεις ανθρώπων που χρόνια ταλαιπωρούνται με ανορθόδοξες δίαιτες. Η μείωση του σωματικού βάρους είναι μια πολύ περίπλοκη και πλήρως εξατομικευμένη διαδικασία. Αναλύοντας τους μέχρι σήμερα γνωστούς μηχανισμούς ελάττωσης του σωματικού βάρους, μπορούμε να κατανοήσουμε γιατί οι εξαντλητικές και οι αυτοαποκαλούμενες «μαγικές δίαιτες» οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στην πρόσληψη κιλών.

Εξαιρετικά υποθερμιδικές δίαιτες: Ο οργανισμός για να λειτουργήσει ένα 24ωρο σε απόλυτη ηρεμία χρειάζεται ποσό ενέργειας το οποίο ονομάζεται ενεργειακή δαπάνη ηρεμίας και στην ουσία υποδεικνύει την ενέργεια που χρειάζεται κανείς για να υποστηρίζει τις βασικές λειτουργίες της ύπαρξής του. Όταν η ενέργεια που καταναλώνει κάποιος είναι χαμηλότερη από αυτή, αυτομάτως οι καύσεις μειώνονται προς εξοικονόμηση ενέργειας, το ισοζύγιο ενέργειας δεν είναι αρνητικό, δηλαδή παρά την πολύ χαμηλή πρόσληψη, ο οργανισμός είναι ανίκανος να μεταβολίσει την προσλαμβανόμενη τροφή και σε ορισμένες περιπτώσεις είναι ικανή συνθήκη για αύξηση βάρους.

Μικρός αριθμός γευμάτων: Δεν είναι λίγες οι φορές που στην προσπάθεια απώλειας βάρους περιορίζεται ο αριθμός των γευμάτων. Τα 5, 6 ή και παραπάνω μικρά γεύματα είναι ένα από τα θεμελιώδη στοιχεία της διατροφής, διότι όταν ο οργανισμός αφεθεί περισσότερο από 6 ώρες χωρίς τροφή, εξαντλείται και η αποθηκευμένη με τη μορφή γλυκογόνου ενέργεια. Τότε εισάγεται σε μια στρεσσογόνο κατάσταση και στην επόμενη λήψη τροφής προσπαθεί να αποθηκεύσει την ενέργεια στην πιο «δυνατή» ενεργειακή του μονάδα, δηλαδή το λίπος.

Δίαιτες που εστιάζουν σε ένα μακροθρεπτικό συστατικό: Οι πιο δημοφιλείς από αυτή την ομάδα δίαιτες αποκλείουν τους υδατάνθρακες και δίνουν προβάδισμα κυρίως στην πρωτεΐνη ή και το λίπος. Με τον τρόπο αυτό υποτίθεται πως ο οργανισμός μη έχοντας υπόστρωμα για να παράγει γλυκόζη, μεταβολίζει το αποθηκευμένο λίπος του. Είναι περιττό να αναλυθεί ο εξαιρετικά σημαντικός ρόλος που επιτελεί καθένα από τα 3 μακροθρεπτικά συστατικά στη υγεία, αλλά είναι σημαντικό να καταστεί σαφές πως εφόσον υπάρχει επαρκής πρόσληψη τροφής, όλοι οι μεταβολικοί δρόμοι συγκλίνουν στην παραγωγή γλυκόζης. Το οποίο σημαίνει πως ακόμη και αν αποκλειστούν οι υδατάνθρακες από την διατροφή, ο οργανισμός με ενδιάμεσους δρόμους πάλι θα παράγει γλυκόζη. Επίσης, είναι γνωστό πως όταν η γλυκόζη δεν επαρκεί, ο οργανισμός στρέφεται πρώτα ενάντια στην μυϊκή μάζα και όχι στο λίπος, με αποτέλεσμα μείωση αυτής, ενώ το αποθηκευμένο λίπος παραμένει.

Και το πιο βασικό, αυτό που η σύγχρονη διαιτολόγια αποσκοπεί να αφορίσει είναι οι αντισταθμιστικές συμπεριφορές. Συνεπώς δίαιτες στερητικές, που εστιάζουν σε συγκεκριμένες ομάδες τροφίμων, που δεν επιτρέπουν την κοινωνική ζωή στο άτομο και στερούν την εκπλήρωση της παραμικρής επιθυμίας, οδηγούν όχι μόνο στην αφετηρία(επαναπρόσληψη βάρους), αλλά και σε βαρύτατες ψυχικές διαταραχές. Πρέπει να γίνει αντιληπτό πως η απόκτηση υγιών διατροφικών συνηθειών δεν είναι κάτι προσωρινό, αλλά ορίζεται ως η μεταβολή της νοοτροπίας απέναντι στη σωματική, ψυχολογική αλλά και κοινωνική ανάγκη της λήψης τροφής.

Δέσποινα Βασιλάκου
Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος


Άρθρο αρχείου

Δέσποινα Βασιλικού

Continue Reading

Διατροφή

Η αξία της υγιεινής διατροφής

Καταρρίπτοντας τους μύθους δημοφιλών τύπων δίαιτας

Τα τελευταία χρόνια, το συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον του κοινού γύρω από θέματα διατροφής έχει οδηγήσει τον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο στην ανακύκλωση πληροφοριών γύρω από διάφορους τύπους «σωστής» διατροφής και τύπους «ορθού» αδυνατίσματος. Αποτέλεσμα αυτού είναι  αρκετές διαφορετικού τύπου δίαιτες να είναι πολύ δημοφιλείς, οι βασικές αρχές των οποίων στηρίζονται στη διαστρέβλωση βασικών επιστημονικών αρχών, στο βωμό του οικονομικού κέρδους ή της προσωρινής ταχείας απώλειας βάρους, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η υγεία του ατόμου. Τόσο η γνωστή δίαιτα Άτκινς ή η τελευταίως διαδεδομένη δίαιτα ομάδας αίματος, στηρίζονται σε αρχές αντίθετες από τις επιστημονικά τεκμηριωμένες, και δύνανται να προκαλέσουν και συγκεκριμένα προβλήματα στην υγεία.

Απαραίτητο στοιχείο για την αποφυγή των κινδύνων είναι η σωστή ενημέρωση και η κριτική σκέψη. Παρακάτω παρουσιάζονται κάποιες από τις δημοφιλέστερες δίαιτες, για τις οποίες δεν υπάρχουν κλινικές μελέτες, οι οποίες να υποστηρίζουν την αποτελεσματικότητά τους και κυρίως να αποδεικνύουν την απουσία κινδύνου, όταν κάποιος τις υιοθετεί.

Δίαιτα σύμφωνα με την  ομάδα αίματος

Από το 1996 στο βιβλίο “Εat right for your type”, προτάσσεται δίαιτα σύμφωνα με την οποία το κάθε άτομο πρέπει να τρέφεται ανάλογα με την ομάδα αίματος του, κατά το σύστημα ΑΒΟ. Το βιβλίο έγινε ανάρπαστο, πουλώντας περισσότερα από δύο εκατομμύρια αντίτυπα και μεταφράστηκε σε 50 γλώσσες, ενώ η δίαιτα αυτή διέπεται από δύο βασικές αρχές, οι οποίες είναι οι εξής:

1. «Οι αγλουτινίνες, έχουν την ιδιότητα να προκαλούν αιμοσυγκόλληση όταν προσκολλούνται στα σάκχαρα των συγκολλητινογόνων A ή Β, που εντοπίζονται στην επιφάνεια των ερυθρών αιμοσφαιρίων.»  Όμως αυτό δεν θα μπορούσε να είναι επιβλαβές για τον ανθρώπινο οργανισμό, καθώς σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες αγλουτινίνες εντοπίσθηκαν και σε ζωτικά όργανα του ανθρώπου και εξυπηρετούν πιθανώς την άμυνα του οργανισμού.

2. «Η ομάδα Ο είναι η αρχαιότερη, ενώ Α, Β και ΑΒ είναι μεταγενέστερες.» Γεγονός που επίσης δεν ευσταθεί.

Η περαιτέρω ανάλυση αποφαίνεται περιττή, καθώς τα παραπάνω δεδομένα που αποτελούν τους θεμέλιους λίθους της δίαιτας αυτής, δεν είναι ούτε στο ελάχιστο επιστημονικά  τεκμηριωμένα. Εξάλλου, δεν είναι γνωστές κλινικές μελέτες που να υποστηρίζουν πως η ομάδα αίματος ενός ατόμου σχετίζεται με την διατροφή του.

Δίαιτα Atkins

Η δίαιτα του Atkins, προτείνει τον αυστηρό περιορισμό των υδατανθράκων, είναι υψηλή σε πρωτεΐνη και κατά συνέπεια υψηλή σε λίπος. Αποτελείται από 4 φάσεις. Σε πρόσφατες συγκριτικές μελέτες που διήρκεσαν περισσότερο από 12 μήνες, οι διαφορές που παρατηρήθηκαν στην απώλεια δεν ήταν στατιστικά σημαντικές. Εξάλλου, η όποια απώλεια παρατηρείται αρχικά κατά την δίαιτα του Atkins, οφείλεται στην εξάντληση των αποθεμάτων γλυκογόνου του οργανισμού και κατά συνέπεια την μεγάλη απέκκριση νερού.

Εκτός από τα μη αξιοσημείωτα αποτελέσματα, όσον αφορά την απώλεια βάρους, πρέπει να επισημανθεί και ο κίνδυνος για την υγεία που ενέχεται σε αυτήν. Σύμφωνα με κλινικές μελέτες μια υψηλοπρωτεϊνική δίαιτα, επιβαρύνει τη νεφρική λειτουργία και καταπονεί αρκετά τους νεφρούς. Επίσης, μια δίαιτα υψηλή σε λιπαρά αποτελεί παράγοντα κινδύνου για ανάπτυξη καρδιαγγειακών νοσημάτων. Η κέτωση δεν είναι «ένα θαυμάσιο δώρο της ζωής», όπως ο ίδιος ο Atkins συνήθιζε να την χαρακτηρίζει, αλλά μία ιδιαίτερα στρεσογόνος κατάσταση για τον οργανισμό. Τέλος, η δίαιτα αυτή αποφαίνεται επιζήμια και για την υγεία των οστών, καθώς προάγει την απώλεια Ca.

Του Μιχάλη Χουρδάκη

Κλινικού Διαιτολόγου – Διατροφολόγου Δημόσιας Υγείας

Αντιπροέδρου Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων – Διατροφολόγων.


Άρθρο αρχείου

Μιχάλη Χουρδάκη

Continue Reading

Trending