Η εμμηνόπαυση είναι μια απολύτως φυσιολογική βιολογική διαδικασία στη ζωή μιας γυναίκας και μπορεί να έρθει λίγο μετά την ηλικία των 40 ή των 50. Συνεπάγεται το τέλος της αναπαραγωγικής ζωής της γυναίκας, όμως η σεξουαλική της ζωή μπορεί να παραμείνει ενεργή και υγιής για πολλά χρόνια.
Κατά την εμμηνόπαυση, η παραγωγή οιστρογόνων επιβραδύνεται και στη συνέχεια παύει. Όταν αυτό συμβεί, στο σώμα μιας γυναίκας λαμβάνουν χώρα αλλαγές, συχνά ανεπιθύμητες. Η περίοδος γίνεται ακανόνιστη και στη συνέχεια σταματά. Μπορεί να παρουσιαστούν εξάψεις, εφίδρωση, εναλλαγές στη διάθεση, διαταραχές ύπνου, βάθυνση φωνής, αύξηση της τριχοφυΐας του προσώπου, χρόνια κόπωση, δυσουρία, μειωμένη σεξουαλική διάθεση, κολπική ξηρότητα κτλ.
Η κολπική ξηρότητα είναι ένα σύνηθες σύμπτωμα της εμμηνόπαυσης. Σχεδόν μια στις τρεις γυναίκες υποφέρει από κολπική ξηρότητα καθώς βιώνει αυτό το στάδιο. Εμφανίζεται μάλιστα ακόμα πιο συχνά μετά την εμμηνόπαυση, αν και είναι δυνατόν να προκύψει σε οποιαδήποτε ηλικία από διάφορες αιτίες.
Τι προκαλεί την κολπική ξηρότητα;
Φυσιολογικά, τα τοιχώματα του κόλπου λιπαίνονται με ένα λεπτό στρώμα καθαρού υγρού. Τα οιστρογόνα, μια γυναικεία ορμόνη, βοηθούν στη διατήρηση της λίπανσης του κόλπου και στη ρύθμιση της οξύτητάς του, καθώς και στη διατήρηση της υγείας και της ελαστικότητας του κολπικού ιστού. Κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης, η μείωση στα επίπεδα των οιστρογόνων έχει ως αποτέλεσμα την ανεπαρκή λίπανση του κόλπου, ενώ παράλληλα καθιστά τον κολπικό ιστό λεπτότερο και λιγότερο ελαστικό. Αυτό ονομάζεται κολπική ατροφία.
Τα επίπεδα των οιστρογόνων είναι δυνατόν να μειωθούν και από άλλες αιτίες, εκτός της εμμηνόπαυσης, όπως:
• τοκετός και θηλασμός.
• θεραπεία ακτινοβολίας ή χημειοθεραπείας για καρκίνο.
• χειρουργική αφαίρεση των ωοθηκών.
• αντι-οιστρογόνα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία των ινομυωμάτων της μήτρας ή της ενδομητρίωσης.
Άλλες αιτίες κολπικής ξηρότητας περιλαμβάνουν:
• σύνδρομο Sjögren (αυτοάνοση διαταραχή που προσβάλλει τους εξωκρινείς αδένες).
• αλλεργίες, φαρμακευτική αγωγή για το κρυολόγημα και ορισμένα αντικαταθλιπτικά.
• λανθασμένες πρακτικές υγιεινής γύρω από την ευαίσθητη κολπική περιοχή όπως η χρήση ντους, αφρόλουτρων, αρωματικών σαπουνιών και λοσιόν. Αυτά τα προϊόντα μπορεί να επιδεινώσουν την ξηρότητα.
Ανεξάρτητα πάντως από την αιτία, η κολπική ξηρότητα μπορεί να είναι εξαιρετικά ενοχλητική. Μπορεί να προκαλέσει κνησμό, αίσθημα καύσου και δυσπαρευνία (επώδυνη σεξουαλική επαφή).
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Θα πρέπει να απευθυνθείτε στο γιατρό ή τον γυναικολόγο σας για οποιοδήποτε αίσθημα καύσου, κνησμό ή ενόχληση στην περιοχή του κόλπου. Ο γιατρός θα λάβει από εσάς ένα ιστορικό υγείας, θα ζητήσει να μάθει πόσο καιρό έχετε τα συγκεκριμένα συμπτώματα και αν οτιδήποτε – όπως οι πλύσεις ή η λήψη φαρμάκων – φαίνεται να τα επιδεινώνει. Επίσης, θα προβεί σε μια πυελική εξέταση, ελέγχοντας τον κόλπο σας για λέπτυνση ή ερύθημα. Η εξέταση θα σας βοηθήσει να αποκλείσετε άλλες πιθανές αιτίες για τη δυσφορία σας, συμπεριλαμβανομένης μιας λοίμωξης του ουροποιητικού συστήματος. Ο γιατρός μπορεί επίσης να διεξάγει ένα τεστ Παπανικολάου, αφαιρώντας και ελέγχοντας κύτταρα από τα κολπικά τοιχώματα ή τον τράχηλο.
Πώς θεραπεύεται η κολπική ξηρότητα;
Μια κοινή θεραπεία για την κολπική ξηρότητα λόγω χαμηλών επιπέδων οιστρογόνων είναι η τοπική Θεραπεία Ορμονικής Υποκατάστασης. Μια τέτοια τοπική θεραπεία αντικαθιστά κάποια από τις ορμόνες που το σώμα πλέον δεν παράγει. Αυτό βοηθά στην ανακούφιση των συμπτωμάτων του κόλπου, χωρίς να εισάγει στην κυκλοφορία του αίματος τόσα οιστρογόνα όσα η από του στόματος Θεραπεία Ορμονικής Υποκατάστασης.
Οποιοσδήποτε τύπος προϊόντος για την τοπική Θεραπεία Ορμονικής Υποκατάστασης (κολπικός δακτύλιος οιστρογόνων, κολπικό δισκίο οιστρογόνων, κολπική κρέμα οιστρογόνων) μπορεί να έχει παρενέργειες, όπως κολπική αιμορραγία και πόνο στο στήθος. Η τοπική Θεραπεία Ορμονικής Υποκατάστασης δεν συνιστάται για γυναίκες που:
• έχουν καρκίνο του μαστού, ειδικά εάν λαμβάνουν αναστολέα αρωματάσης.
• έχουν ιστορικό καρκίνου του ενδομητρίου.
• έχουν αδιάγνωστη κολπική αιμορραγία.
• θηλάζουν ή εγκυμονούν.
Η ιδανικότερη ίσως εναλλακτική είναι η χρήση ενός τοπικού ενυδατικού μέσου για την αποκατάσταση της φυσικής ισορροπίας του κόλπου. Ένα προϊόν με μεγάλη περιεκτικότητα σε υαλουρονικό οξύ μπορεί να προσφέρει μακροχρόνια, σε βάθος ενυδάτωση της κολπικής βλεννογόνου και αποτελεσματική αντιμετώπιση των ενοχλητικών συμπτωμάτων της ατροφικής κολπίτιδας ή της κολπικής ξηρότητας. Το υαλουρονικό οξύ αποτελεί φυσικό συστατικό του ανθρώπινου οργανισμού και μπορεί να συμβάλλει στην ενυδάτωση και αποκατάσταση του φυσικού οικοσυστήματος του κόλπου.
Στην ελληνική αγορά διατίθενται συγκεκριμένα ιατροτεχνολογικά γυναικολογικά προϊόντα με υαλουρονικό οξύ σε μορφή gel, που μπορούν να προσφέρουν αντιμετώπιση της κολπικής ξηρότητας και σε βάθος χρόνου ανακούφιση από τους ερεθισμούς, τον κνησμό, το αίσθημα καύσου και τον πόνο, χωρίς παρενέργειες. Σημαντικός παράγοντας για την αξιολόγησή τους είναι η υψηλή καθαρότητα του gel, η μεγάλη συγκέντρωση σε υαλουρονικό νάτριο, το υψηλό μοριακό βάρος (ιδανικά πάνω από 2 εκατομμύρια Daltons) καθώς και η ευκολία στη χρήση και την τήρηση της θεραπείας.

Στέλλα Καρασακαλίδου
 Φαρμακοποιός MSc