Πόση ικανοποίηση αντλούμε περιμένοντας στην…ουρά;

Ο εγκέφαλος εκκρίνει ντοπαμίνη όχι μόνο όταν απολαμβάνει αλλά και όταν περιμένει κάτι θετικό

της Δέσποινας Δριβάκου

Η ευχαρίστηση δεν έρχεται μόνο από την κατανάλωση — από το γλυκό ή το ποτό ή ό,τι άλλο . Έρχεται από πριν. Από τη στιγμή που ξέρουμε ότι κάτι καλό πρόκειται να συμβεί. Από την προσμονή!

Ο εγκέφαλος εκκρίνει ντοπαμίνη όταν περιμένει κάτι θετικό. Όχι μόνο όταν το απολαμβάνει. Η προσμονή είναι βιολογικά ανταμειβόμενη. Έτσι, η αναμονή δεν είναι απλώς καθυστέρηση· γίνεται μέρος της εμπειρίας.

Γι’ αυτό συχνά συμβαίνει κάτι παράδοξο: όσο περισσότερο περιμένουμε, τόσο πιο «ωραίο» μας φαίνεται μετά. Εδώ ενεργοποιείται το φαινόμενο της δικαιολόγησης της προσπάθειας. Αν επενδύσαμε χρόνο και ενέργεια, τότε ο ψυχισμός μας αυξάνει την αξία του αποτελέσματος.

Στην ψυχοδυναμική σκέψη, η αναμονή δεν είναι ουδέτερη. Είναι εμπειρία που χαράσσεται από νωρίς. Ο Sigmund Freud μίλησε για την αρχή της ευχαρίστησης και την αρχή της πραγματικότητας: το παιδί θέλει άμεση ικανοποίηση. Η ζωή, όμως, το μαθαίνει να περιμένει.

Ο Donald Winnicott και ο John Bowlby θα προσέθεταν ότι η ποιότητα αυτής της πρώτης αναμονής διαμορφώνει το βίωμα της προσδοκίας. Αν η ανταπόκριση είναι σταθερή, η αναμονή βιώνεται ως ανεκτή. Αν όχι, μπορεί να βιώνεται ως απειλή.

Η ουρά, λοιπόν, ασυνείδητα ενεργοποιεί κάτι γνώριμο: Περιμένω κάτι που θα με ικανοποιήσει. Θα έρθει; Αξίζει;

Στην ψυχαναλυτική οπτική, η επιθυμία τρέφεται από την έλλειψη. Αν κάτι δίνεται αμέσως, η ένταση πέφτει. Η ουρά παρατείνει την έλλειψη, αυξάνει τη φαντασίωση και φορτίζει το αντικείμενο με περισσότερη αξία. Είναι μια μικρή «ερωτική οικονομία». Το γλυκό ή το κοκτέιλ γίνεται η ανταμοιβή μετά τη ματαίωση.

Αν κάποιος αντέχει να περιμένει χωρίς άγχος, σημαίνει ότι εσωτερικά έχει βιώσει αξιόπιστη φροντίδα και προβλέψιμη ανταπόκριση. Η ουρά τότε δεν είναι απειλή. Είναι τελετουργία.

Για άλλους, όμως, η αναμονή μπορεί να ξυπνά θυμό, ανυπομονησία ή ανάγκη φυγής. Εκεί η ουρά αγγίζει παλιά βιώματα ασυνέπειας ή εγκατάλειψης.

Σε πιο υπαρξιακό επίπεδο, η ουρά είναι μεταβατικός χώρος. Δεν είσαι μέσα, δεν είσαι έξω. Είσαι καθ’ οδόν. Όπως στις μεταβάσεις της ζωής — από παιδί σε ενήλικα. Η αναμονή είναι το ψυχικό διάστημα όπου γεννιέται το νόημα.

Και όταν περιμένουμε για ένα «viral» μέρος, δεν περιμένουμε μόνο το προϊόν. Περιμένουμε να μας δουν, να ανήκουμε, να γίνουμε μέρος μιας αφήγησης. Η ουρά γίνεται σκηνή όπου το Εγώ συναντά το βλέμμα του Άλλου.

Δέσποινα Δριβάκου, MSc, PhD
Ψυχολόγος | Emotional Coach
www.drivakoudespina.com

Δείτε την Επιτυχία σαν Προορισμό και όχι σαν Εμπόδιο προς Αποφυγή. 

Η Μαρία είναι μία δραστήρια συμπαθητική και εργατική επιχειρηματίας. Με το Γιάννη που είναι στέλεχος σε μια μεγάλη επιχείρηση έχουν δύο παιδιά και ζουν στα πλαίσια του μοντέλου που ονομάζεται «μέση οικογένεια». Έχουν τις δουλειές τους, έχουν τα παιδιά τους, έχουν το σπίτι τους (που αποπληρώνουν μέσω ενός στεγαστικού 25ετίας), έχουν 2 αυτοκίνητα και 20 μέρες διακοπές το χρόνο. Στα όνειρά της η Μαρία ήταν μια πετυχημένη, χαρισματική, αξιοθαύμαστη και οικονομικά εύρωστη γυναίκα με μια εξαιρετική οικογένεια και ανεβασμένο κοινωνικό επίπεδο. Στην πραγματικότητα είναι μια μεσόκοπη μοναχική γυναίκα που καταφέρνει να επιβιώνει παγιδευμένη μέσα στην βαρετή της καθημερινότητα. «Υπάρχουν και χειρότερα» λέει στον εαυτό της όταν αραιά και που την ζώνουν οι προσωπικές της ανασφάλειες. 

Ναι, αλλά υπάρχουν και καλύτερα! Αν η Μαρία είχε πραγματικά κυνηγήσει την επιτυχία σε κάποιο τομέα της ζωής της θα έπρεπε να αντιμετωπίσει τις απώλειες στους άλλους τομείς. Και η Μαρία δεν έχει καμία διάθεση να δώσει κάτι παραπάνω από τον εαυτό της στο «Βωμό» όπως το ονομάζει της Επιτυχίας. Είναι βολικά καθισμένη στην οικονομική θέση του τραίνου και δεν θα σηκωθεί για να πάει στην πρώτη θέση γιατί φοβάται μην χάσει και αυτήν που έχει! Φόβος, Ενοχές και Ανωνυμία στη γειτονιά του Βολέματος Αν και η Επιτυχία κατέχει μία περίοπτη θέση στην καρδιά και το μυαλό των ανθρώπων οι περισσότεροι κατατρέχονται από ένα μόνιμο φόβο και μόνο στην ιδέα ότι μπορούν να τα καταφέρουν ή ακόμη και από το ότι θα προσπαθήσουν να τα καταφέρουν. Η δικτατορία του μέτριου έχει καταφέρει να δημιουργήσει εξαιρετικές αναστολές στην συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων. Έτσι ο κάθε επίδοξος διώκτης της επιτυχίας θα έχει να τα βάλει με ένα σωρό εσωτερικούς εχθρούς πριν εξορμήσει για την κατάκτηση της κορυφής. 

– Ο Φόβος του Άγνωστου. Αν η Μαρία άρχιζε να γίνεται πετυχημένη θα αντιμετώπιζε το πρόβλημα της αλλαγής περιβάλλοντος σε διάφορους τομείς. Ξαφνικά θα βρισκόταν σε μια άγνωστη περιοχή με διαφορετικούς κανόνες και αρχές από αυτές που γνώριζε. Ο Πλούτος και η Επιρροή επηρεάζουν δραματικά τους ανθρώπους μια και τους εισάγουν σε κύκλους όπου νιώθουν ότι θα έπρεπε να αποδείξουν ξανά την αξία τους. Αυτό που δεν υπολογίζει η Μαρία είναι ότι όταν έχεις φτάσει στην κορυφή ενός βουνού μετά από σοβαρή προσπάθεια, γνωρίζεις ότι σου αξίζει και ότι δεν θα βρεθεί κανένας να σε αμφισβητήσει. Η Επιτυχία είναι μια αυστηρά προσωπική υπόθεση. 

– Ο Φόβος της Έκθεσης. Η επιθυμία της Μαρίας να παραμείνει ανώνυμη αν και πετυχημένη την εμποδίζει να εκτεθεί στη δημόσια παρατήρηση. Αυτό εν μέρει οφείλεται στο φόβο του φθόνου των άλλων. Προκειμένου να μην τη ζηλεύουν και να μην τη φθονούν παραμένει στην αφάνεια και κρατά κρυφές και τις παραμικρές έστω επιτυχίες της. Παραμένοντας αδιάφορη δεν πρόκειται να γίνει ποτέ αξιοζήλευτη! 

– Οι Δηλητηριώδης Ενοχές. Έχοντας μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον που προάγει την πεπατημένη οδό και που καταδικάζει την εξερεύνηση ως χάσιμο χρόνου η Μαρία δηλητηριάζεται από τις ενοχές που της έχουν δημιουργηθεί. Δεν έχει το δικαίωμα, λέει στον εαυτό της, να σκορπίσει αλόγιστα το χρόνο και την ενέργειά της κυνηγώντας ένα όνειρο και στερώντας τα από άλλους. Επιπλέον έχει κάνει τόσα λάθη μέχρι τώρα στη ζωή της (όπως όλοι μας) που η πιο κρυφή της ενοχή είναι ότι δεν το αξίζει. Τα παπούτσια της επιτυχίας θα τα βαδίσουν άλλοι. Βλέποντας την Επιτυχία κατάματα! Είναι φυσικό η Επιτυχία, όπως και κάθε άλλη αλλαγή στη ζωή μας, να προκαλεί κάποια ποσότητα στρες. Είναι περίεργο όμως να αρνούμαστε να κοιτάξουμε την Επιτυχία στα μάτια μόνο και μόνο επειδή δεν έχουμε την κατάλληλη προετοιμασία. Τις περισσότερες φορές δεν μας εμποδίζει η άγνοια του δρόμου προς την κορυφή αλλά η έλλειψη σχεδίου για τα μετέπειτα βήματα. Δίνοντας μια τελευταία συμβουλή στην φανταστική Μαρία μας θα της θυμίζαμε ότι μετανιώνουμε για ότι δεν κάναμε παρά για ότι έχουμε κάνει. 

Πηγή του:Γιώργου Σαπροβαλάκη 

Σίσσυ Νίκα Δημοσιογράφος
Μόλις γυρίσαμε από τις διακοπές του Πάσχα και όπως κάθε φορά επιστρέψαμε στο σπίτι και προσγειωθήκαμε απότομα… Με κινητά γεμάτα φωτογραφίες και μια μελαγχολία του γυρισμού. Η αλήθεια είναι ότι οι μέρες των διακοπών περνάτε τόσο γρήγορα,  ξεχνάμε τι μέρα είναι …  Λίγες μέρες διακοπών μοιάζουν με ανάσα, ενώ μια εβδομάδα στη ρουτίνα μοιάζει με αιώνα. Αυτό συμβαίνει γιατί στη καθημερινότητά μας ο χρόνος είναι  προβλέψιμος, με το καθημερινό τρέξιμο. Οι μέρες είναι μια επανάληψη με μικρές μόνον παραλλαγές. Ο εγκέφαλος δεν κρατά έντονες μνήμες, γιατί δεν συμβαίνει κάτι καινούριο, κάτι διαφορετικό. Έτσι ο χρόνος βαραίνει.

Στις διακοπές ο εγκέφαλος κατακλύζεται από νέα μηνύματα εικόνες, χρώματα, αρώματα, γεύσεις, συναισθήματα, στιγμές. Έτσι ο χρόνος φεύγει γρήγορα, ενώ γυρίζοντας σε περιμένουν υποχρεώσεις και προσπαθείς να μπεις όσο πιο ομαλά γίνεται στην καθημερινότητα.

Οι διακοπές είναι μια πρόβα πως μπορείς να ζεις χωρίς ένα συνεχές πρέπει και μη….

Προσωπικά πάντα μετά την Ανάσταση και το ξύπνημα της φύσης, καταμεσής της άνοιξης, συνηθίζω να κάνω σκέψεις και πράξεις που θα με αναζωογονήσουν και θα με κάνουν να περνώ καλύτερα, να βιώνω μια πιο ενδιαφέρουσα καθημερινότητα.

Κάποιες από τις σκέψεις μου θα ήθελα να τις μοιραστώ μαζί σας.

Η ευχή μου φέτος είναι μέσα από τις δυσάρεστες διεθνείς συγκυρίες που ζούμε, να βρίσκουμε λόγους να γελάμε περισσότερο και να παραμερίζουμε το άγχος, όσο μπορούμε. Η ζωή δεν απαιτεί μόνον πρόγραμμα, απαιτεί και παρουσία.

Ας ξεκινήσουμε με στόχους που δεν θα μας ζορίσουν πολύ.

Εννοείτε ότι οι επόμενες μέρες δεν θα είναι όλες εύκολες, δεν θα είναι ρόδινες, άλλες θα είναι ανάποδες, άλλες θα είναι μέτριες, όμως όλες στο τέλος κάτι έχουν να δώσουν. Ας το δούμε έτσι …

Ας κάνουμε ένα διάλλειμα, ένα τηλεφώνημα σε φίλο, ας βάλουμε τη μουσική στη ζωή μας, ας ακούσουμε ένα τραγούδι που θα μας κάνει να το σιγοψιθυρίζουμε …

Ας είμαστε παρόντες όταν συμβαίνει κάτι, ας μην αφήνουμε τίποτα για αύριο, ας το κάνουμε άμεσα… τώρα.

Aς σταθούμε σε ένα αστείο βιντεάκι ΥouTube, κάτι ενδιαφέρον στο Instagram, ότι μας κάνει να χαμογελάμε και ας μην υπάρχει ιδιαίτερος λόγος.

Ας θυμηθούμε ότι η γοητεία και η ευζωία βρίσκεται στα μικρά πράγματα, ας μην ψάχνουμε και περιμένουμε μόνον τα μεγάλα, ας σηκώσουμε το κεφάλι και ας εκτιμήσουμε τα απλά.

Πρώτη σκέψη το πρωί ας είναι η ευλογία ότι ξυπνήσαμε και είμαστε καλά.

Ας ξεκινήσουμε λέγοντας στον εαυτό μας « προχώρα όλα καλά, το  ‘χουμε».

Όταν ο εγκέφαλός μας κατακλύζεται από αρνητικές ή μελαγχολικές σκέψεις ας ξεφύγουμε από αυτές στέλνοντας ένα μήνυμα στον άνθρωπο που αγαπάμε ή στον φίλο που μας φτιάχνει το κέφι.

Ας αφιερώσουμε χρόνο στους θετικούς και τους αισιόδοξους ανθρώπους και ας διώξουμε από κοντά σου τους τοξικούς και τους επικριτικούς.

Ας προσπαθήσουμε να ταξιδεύουμε, να περπατάμε στη φύση ή να δημιουργούμε μικρές ανάσες ακόμα και μέσα στην πόλη, στο σπίτι μας.

Ας ανακαλύψουμε κάποιες δεξιότητες ή κάποιο χόμπι…

Γιατί τελικά η ευτυχία βρίσκεται στα μικρά πράγματα, στις στιγμές.

Πηγή:https://zoumeoraia.okmarkets.gr/skepseis-gia-mia-kalyteri-zoi/