Η λέξη «όνειρα» από μόνη της συνοδεύεται για τους περισσότερους από θετικά συναισθήματα αισιοδοξίας, ελπίδας, χαράς. Τα όνειρα αποτελούν έναυσμα για πραγματοποίηση ή επαναπροσδιορισμό των στόχων, μας κινητοποιούν -έστω και προσωρινά- για μεγαλύτερη προσπάθεια, βελτιώνουν τη διάθεσή μας. Όταν ονειρευόμαστε τον εαυτό μας στη κατάσταση που επιθυμούμε νιώθουμε δυνατοί, ευτυχισμένοι, πλήρεις, δικαιωμένοι,  έχουμε αυτοπεποίθηση και αισθανόμαστε ότι έχουμε αυτό που μας αξίζει. Αν έπρεπε να χρησιμοποιήσουμε τρεις μόνο λέξεις για να συνοψίσουμε τα όνειρα των ανθρώπων αυτές θα ήταν: υγεία, ευτυχία, επιτυχία. Αυτές τις λέξεις χρησιμοποιούμε ως επί το πλείστον όταν δίνουμε ευχές στον εαυτό μας ή σε άτομα που αγαπάμε, αυτές εμπεριέχουν το νόημα της ζωής μας. Πόσες φορές λέμε «θέλω να είμαι καλά εγώ και η οικογένειά μου» «θέλω να κάνω σχέση με τον κατάλληλο άνθρωπο που θα με καταλαβαίνει, θα ταιριάζουμε και θα περνάμε όμορφα» «θέλω να πετύχω στη δουλειά μου» «θέλω να κάνω μια όμορφη οικογένεια» «θέλω να αποκτήσω σπίτι, αυτοκίνητο κτλ.»;
Τα όνειρα μπορεί να αφορούν την καθημερινότητα ή τη συνολική πορεία μας στη ζωή. Μπορεί να είναι μικρά ή μεγάλα. Μπορεί να είναι προσωπικά ή να αφορούν περισσότερα άτομα. Για κάποιους μπορεί να είναι ρεαλιστικά ενώ για άλλους ουτοπικά. Για ορισμένους σημαντικά όμως για άλλους μικρότερης σημασίας. Το στοιχείο, όμως, που κάνει τη διαφορά είναι ότι για κάποιους αποτελούν πολυτέλεια ενώ για άλλους επιλογή.

Ποιες συμπεριφορές και πεποιθήσεις σαμποτάρουν τα όνειρα;

• Περάστε από τη σκέψη στη δράση: ο προσδιορισμός των στόχων και οι σκέψεις για την επίτευξή τους είναι σίγουρα απαραίτητα. Δεν αρκούν, όμως, αν δεν ακολουθήσει η πράξη. Όταν η επιθυμία παραμένει επιθυμία και όχι δραστηριοποίηση τότε το όνειρο παραμένει όνειρο. Επενδύστε στο παρόν και μη περιμένετε το αύριο για να ξεκινήσετε. Είναι πολύ πιθανό να βαρεθείτε, να ξεχαστείτε, να απογοητευτείτε, να επιστρέψετε στη ρουτίνα της καθημερινότητας και να κρατήσετε το όνειρο μόνο ως παρηγοριά. Το παρόν είναι το μόνο δεδομένο. Οργανώστε τις ιδέες σας και εφαρμόστε τες.

• Αξιοποιήστε το χρόνο σας: δοκιμάστε να μάθετε στον εαυτό σας πώς να αγαπά το χρόνο του. Μη περιμένετε να περάσει απλά η ώρα σκεπτόμενοι τι θα μπορούσατε να είχατε κάνει, τι θα θέλατε ή πόσο ωραία θα νιώθατε αν το είχατε κάνει. Υιοθετήστε συνήθειες που θα σας προσφέρουν δημιουργικό τρόπο σκέψης και αποφύγετε να σπαταλάτε μεγάλα χρονικά διαστήματα σε δραστηριότητες που σας καθηλώνουν χωρίς να σας προσφέρουν ευχαρίστηση. Το να αλλάξουμε μια συνήθεια δεν είναι απλό είναι όμως εφικτό. Επιλέξτε, λοιπόν, να απολαμβάνετε το χρόνο σας και να μην τον αφήνετε απλά να κυλάει. Προσπαθήστε να βρείτε νόημα και σημασία σε αυτά που κάνετε και αν δεν σας ικανοποιούν δοκιμάστε να τα αλλάξετε ή ακόμα και να διαφοροποιήσετε τον τρόπο με τον οποίο τα κάνετε.

• Δώστε μια δεύτερη ευκαιρία στον εαυτό σας και στις ιδέες σας: προσπαθήστε να μην απορρίψετε κάτι μόνο και μόνο επειδή πιστεύετε ότι δεν θα το καταφέρετε, ότι θα σας κρίνουν αρνητικά, ότι δεν είναι ο κατάλληλος χρόνος. Είναι σαν να έχετε προδικάσει το αποτέλεσμα, έχετε πείσει τον εαυτό σας ότι είναι κατώτερος από αυτό που πιστεύετε, έχετε αγνοήσει το ένστικτό σας και έχετε επιλέξει να αφήσετε το παρόν περιμένοντας τη μελλοντική κατάλληλη στιγμή.

• Αξιολογήστε τη νοοτροπία σας: σκεφτείτε ειλικρινά για ποιους λόγους δεν καταφέρνετε να πραγματοποιήσετε τα όνειρά σας; Μπορείτε να μιλήσετε για αυτά και να εξηγήσετε τις πτυχές τους; Επιδιώξτε να γίνετε συγκεκριμένοι, να βρείτε λόγο σε όσα επιθυμείτε, να μπορέσετε να δικαιολογήσετε τη σημαντικότητα στον εαυτό σας. Πρέπει να γνωρίζετε ότι απαραίτητη προϋπόθεση για να πραγματοποιηθούν τα όνειρα είναι να υπάρχουν. Αν δεν ονειρεύεστε κάτι ή αν συνεχώς το αναβάλλετε πιθανόν να μη πρόκειται για όνειρο δικό σας. Ίσως προσπαθείτε να ικανοποιήσετε επιθυμίες άλλων ατόμων ή ακόμα και να μην έχετε κάποιο όνειρο. Οι γενικοί άξονες (υγεία, ευτυχία, επιτυχία) που αναφέρθηκαν παραπάνω καλύπτουν τις ανάγκες όλων των ανθρώπων, όμως η ουσία του ονείρου είναι στη διαφορετικότητα του καθενός.

• Σκεφτείτε αν η πραγματοποίηση του ονείρου σας φοβίζει: αισθάνεστε ότι δεν θα μπορέσετε να διαχειριστείτε την επιτυχία ή την ευτυχία; Νομίζετε ότι θα δυσκολευτείτε να βρείτε νέο σκοπό; Δεν θα έχετε πλέον τη συμπόνια των άλλων; Όσο περίεργες και αν σας φαίνονται αυτές οι σκέψεις, αφού δηλώνουν το ασυνείδητο σαμποτάρισμα του ονείρου από τον ίδιο μας τον εαυτό, μη βιαστείτε να κρύψετε τα συναισθήματά σας και να τα καταδικάσετε ως μη αποδεκτά. Θυμηθείτε πόσο λυτρωτικό είναι να έρχεστε σε επαφή με τον εαυτό σας και κάντε τις επιλογές σας.

Το σώμα είναι κάτι το θαυμαστό. Αποτελεί το ζωώδες κομμάτι μας με το ζωώδη εγκέφαλό του και τα δικά του ζωώδη ένστικτα και αισθήματα . Όπως συμβαίνει με όλα τα’ άλλα ζώα, έτσι και το ανθρώπινο σώμα είναι ανίκανο για έλλειψη εντιμότητας. Αυτό το απλό γεγονός προκαλεί σ’ εμάς τις ανθρώπινες υπάρξεις ατέλειωτα προβλήματα. Στην πραγματικότητα, τα προβλήματα αυτά δεν πηγάζουν τόσο από το σώμα, που είναι ανίκανο να πει ψέματα, όσο από την προσωπικότητα, που έχει αναπτύξει μια ιδιαίτερη ικανότητα να το κάνει.

Η κατάσταση του σώματός μας μπορεί να μας επισημάνει κάποια πηγή συγκινησιακού ή νοητικού στρες την οποία αγνοούμε. Και επειδή θα επιθυμούσαμε, αν είναι δυνατόν, να την αγνοήσουμε ή να την αποφύγουμε, η καταπόνηση του σώματος εξυπηρετεί δύο σκοπούς :  αφενός μας χτυπάει το καμπανάκι ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα που απαιτεί ν’ ασχοληθούμε μαζί του και, αφετέρου, κάνει τις συνέπειες των προσπαθειών μας να αρνηθούμε αυτό το γεγονός εξαιρετικά οδυνηρές, με αποτέλεσμα να πληρώνουμε πολύ ακριβά την αναβλητικότητά μας.

Μέσα ακριβώς από αυτά τα συμπτώματα που εμφανίζει, το σώμα μας μπορεί να μας υποδείξει όλα όσα προσπαθούμε να αρνηθούμε.

Το φυσικό μας σώμα , χωρίς να καταφεύγει σε οποιουδήποτε είδους αξιολογήσεις, αντιδρά με καθαρό ένστικτο προκαλώντας μας, στη συνέχεια, δυσκολίες. Κοκκινίζει, χλομιάζει, οι κόρες των ματιών διαστέλλονται, τα δόντια χτυπάνε, το σαγόνι σφίγγεται, τα χέρια ιδρώνουν. Το σώμα μας ταπεινώνει ή μας εξαντλεί με τρεμούλες ή λιποθυμίες. Χωρίς ίχνος δισταγμού , εκθέτει στους πάντες τις σεξουαλικές μας διεγέρσεις, τους φόβους μας, την αμηχανία ή το θυμό μας, ή οποιαδήποτε άλλη αντίδραση  που το σκεπτόμενο, κριτικό κομμάτι μας προσπαθεί τόσο σκληρά να κρύψει.

Βέβαια, δεν έχουν όλες οι σωματικές αδιαθεσίες κάποια ψυχολογική αιτία. Όμως, αυτό ισχύει για τις περισσότερες. Και όταν συμβαίνει συχνά κάτι τέτοιο, τότε αυτό που επιθυμούμε είναι να «διορθωθεί» το σώμα. Να ανακουφιστεί δηλαδή ο πόνος με ιατρική βοήθεια –χάπια, εγχείρηση, βελονισμό ή άλλες προσεγγίσεις- επειδή δεν είμαστε πρόθυμοι ν’ αναγνωρίσουμε ότι η βαθύτερη, μη σωματική, πηγή του πόνου είναι εκείνη που ζητάει την προσοχή μας.

Η άγνοια  ή η άρνηση μιας τέτοιας, μη σωματικής, πηγής μπορεί, τελικά, να διευκολύνει την ανάπτυξη ακόμα πιο σοβαρών σωματικών προβλημάτων.

Το σώμα μας τελικά είναι πιο συντονισμένο με τις επιλογές μας απ’ όσο εμείς συνειδητοποιούμε. Το σώμα επαναστατεί όταν παρασυρόμαστε πέρα από αυτό που είναι σωστό για εμάς. Και πληρώνει ένα τίμημα για το άγχος που προκαλούν οι επιλογές μας. Κάνοντας αυτό που του ζητάμε, ακόμα και όταν επαναστατεί, παραδόξως, είναι ο υπηρέτης της ψυχής μας.

Έτσι, διάφορες αρρώστιες, τραυματισμοί ή η σωματική εξάντληση μπορούν να μας υπηρετήσουν όταν στην προσπάθειά μας ν’ αγνοήσουμε τις εξουθενωτικές καταστάσεις που υπάρχουν στη ζωή μας, δεν αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας με την απαραίτητη εντιμότητα.

Γι’ αυτό ας πλησιάσουμε το σώμα μας απαλά, ευγενικά, καθησυχαστικά και ας αφουγκραστούμε τη σοφία του.

Αναστασία Μουστάκα

Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια.    

Ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουν πολλοί άνθρωποι στις μέρες μας είναι η κρίση πανικού. Λόγω των προβλημάτων που συσσωρεύουν μέσα τους συχνά έχουν ξεσπάσματα φόβου και άγχους.

Η διαταραχή πανικού (κρίση πανικού) είναι από τις πιο συχνές ψυχικές παθήσεις της σύγχρονης κοινωνίας και ανήκει στο φάσμα των αγχωδών διαταραχών. Το άτομο που υποφέρει από διαταραχή πανικού παρουσιάζει αιφνίδια και απρόσμενα επεισόδια έντονου φόβου και άγχους. Τα επεισόδια αυτά ονομάζονται κρίσεις πανικού και η διάρκεια τους είναι συνήθως μερικά λεπτά. Εκδηλώνονται χωρίς καμία προειδοποίηση και η αιτία έναρξης τους μπορεί να μην είναι γνωστή και προφανής στο άτομο.

Οι κρίσεις πανικού εκδηλώνονται σε όλες τις ηλικίες. Η συχνότητα εκδήλωσης της πρώτης κρίσης πανικού είναι μεγαλύτερη μεταξύ 20 και 40 ετών, παρόλο που τα τελευταία χρόνια έχουμε και εκδήλωση σε μικρότερες ηλικίες, ακόμη και σε παιδιά. Στις γυναίκες η διαταραχή είναι 2 έως 3 φορές συχνότερη σε σύγκριση με τους άνδρες.

Η κρίση πανικού αποτελεί μια περίοδο έντονου φόβου – τρόμου που εμφανίζεται απροσδόκητα χωρίς την παρουσία κάποιου φανερού ερεθίσματος και συνοδεύεται από μια ποικιλία σωματικών και γνωστικών συμπτωμάτων. Τα κύρια συμπτώματα είναι το αίσθημα έντονου διάχυτου φόβου για το άτομο, αίσθημα απώλειας του ελέγχου, επέλευσης τρέλας, πανικός και τρόμος, ταχυκαρδία, έντονη εφίδρωση, έντονο αίσθημα δύσπνοιας – πνιγμού, αίσθημα αστάθειας ή ζάλης, φόβος επερχόμενου θανάτου.

Λόγω της έντασης και της ποικιλίας που έχουν τα σωματικά συμπτώματα της περισσότερες φορές τα άτομα επισκέπτονται πολλούς γιατρούς και στρέφονται σε ιατρικές εξετάσεις και διαγνώσεις, και τους δημιουργείται τη πεποίθηση ότι πάσχουν από κάτι σοβαρό. Από άποψη φυσιολογίας οι κρίσεις πανικού δεν είναι επικίνδυνες για τα άτομα, δηλαδή το άτομο δεν πεθαίνει αυτό που φοβάται ότι θα του συμβεί. Παρόλα αυτά ο οργανισμός επιβαρύνεται από την συνεχή ένταση και επιπλέον είναι πολύ επιβαρυντικές για τους ανθρώπους γιατί μπαίνουν σε μια κατάσταση που συνεχώς δοκιμάζονται τα όρια και οι αντοχές τους. Ένα άλλο βασικό συνοδό χαρακτηριστικό των κρίσεων πανικού είναι ο φόβος και το άγχος που τα άτομα αναπτύσσουν ότι η κρίση θα επαναληφθεί. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που στους ανθρώπους που υποφέρουν αναπτύσσεται κοινωνική απόσυρση, αποφεύγουν τον συνωστισμό, την συναναστροφή με πολλούς ανθρώπους και τα πολύβουα μέρη ενώ κάποιες φορές οδηγούνται και στην αγοραφοβία.

Πως αντιμετωπίζεται η διαταραχή πανικού;

Το ερώτημα απαντάται με σαφήνεια θετικά. Υπάρχουν ψυχοθεραπευτικές μέθοδοι και τεχνικές που ενισχύουν θετικά το άτομο και του παρέχουν βοήθεια σε πρώτη φάση να ελέγξει τις κρίσεις και κατόπιν να απαλλαγή από το πρόβλημα. Ευρέως διαδεδομένες και αποτελεσματικές στην θεραπεία των κρίσεων πανικού είναι η γνωστική – συμπεριφοριστική θεραπεία και η συστημική, καθώς και πολλές άλλες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις. Είναι πολύ σημαντικό για τα άτομα που υποφέρουν από την διαταραχή πανικού να ζητούν εξειδικευμένη βοήθεια ώστε να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα των κρίσεων που έχει αρνητικές συνέπειες στην καθημερινή λειτουργικότητα και επιδρά αρνητικά στην ποιότητα ζωής τους. Το βασικό μήνυμα είναι ότι το πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπιστεί και η αναζήτηση βοήθειας είναι το πρώτο και πιο ουσιαστικό βήμα για την επίλυση του. Η διαταραχή πανικού είναι από τις πιο συχνές ψυχικές παθήσεις της σύγχρονης κοινωνίας και ανήκει στο φάσμα των αγχωδών διαταραχών. 

Βασιλική Λιάφου – Ψυχοθεραπεύτρια