Connect with us

Οικογένεια

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις της νέας οικονομικής κρίσης από τον COVID-19 

Οι επιπτώσεις της πανδημίας είναι έντονες από την πρώτη στιγμή σε παγκόσμια κλίμακα και στον οικονομικό τομέα και στον τομέα της εργασίας παρόλα τα μέτρα που έχουν παρθεί αμέσως μετά το ξέσπασμα της.

Η ελληνική οικονομία από την άλλη αντιμετωπίζει ιδιαίτερες προκλήσεις και θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της όπως και οι δυνατότητες της. Παρόλο που έχουν παρθεί μέτρα προστασίας τόσο για την απασχόληση των εργαζομένων όσο και των επιχειρήσεων, γνωρίζουμε πως υπάρχουν και θα υπάρξουν άνθρωποι που θα βρεθούν χωρίς εργασία, άνθρωποι που θα δουν τις επιχειρήσεις τους να κλείνουν ή να της κρατούν με μεγάλη δυσκολία. Φτάνει να σκεφτούμε μόνο τον τομέα του τουρισμού, της εστίασης, της ψυχαγωγίας αλλά και την αλυσίδα των επιχειρήσεων που επηρεάζονται από αυτούς τους τομείς.

Είμαστε ζωντανά συστήματα σε συνεχή αλληλεπίδραση και η κατάσταση του ενός επηρεάζει την κατάσταση του άλλου.

Σε αυτή την περίπτωση της οικονομικής κρίσης στην οποία θα περιέλθει ο κόσμος εκτός από τις γνωστές επιπτώσεις στην ψυχική αλλά και σωματική υγεία που έχει μια οικονομική κρίση έρχεται να προστεθεί και η ψυχοπιεστική συνθήκη της κοινωνικής απομόνωσης που έχει προηγηθεί και του νέου τρόπου ζωής που θα πρέπει να ακολουθήσουμε τώρα με την άρση των μέτρων, καθώς θα απαιτείται να προσαρμοστούμε σε νέα κοινωνικά δεδομένα.

Να τονίσουμε πως ο κάθε άνθρωπος θα βιώσει την κρίση με το δικό του τρόπο επηρεασμένος από τις συγκεκριμένες συνθήκες που ζει τις εσωτερικές αλήθειες τις δυνάμεις και τις αδυναμίες του.

Είναι άλλο να ζεις π.χ., σε ένα όμορφο προάστιο με μεγάλο σπίτι και κήπο και οι επιπτώσεις της κοινωνικής απομόνωσης και της οικονομικής κρίσης να συνοψίζονται στην μείωση του εισοδήματος σου και των κοινωνικών επαφών σου κι άλλο να ζεις μέσα σε 60 τμ.  τέσσερα άτομα μαζί με τους γονείς σου ή τα παιδιά σου ή ακόμη και μόνος σου και να μην ξέρεις αν θα έχεις δουλειά όταν αρθούν τα μέτρα ή ακόμη κι αν την έχεις μέχρι πότε; θα πληρώνεσαι και πόσο;

Ξέρουμε κι από τις προηγούμενες οικονομικές κρίσεις και παγκοσμίως αλλά και σε εθνικό επίπεδο πως οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία μπορεί να είναι μακροχρόνιες.

Μέσα από έρευνες εκείνο που είχε παρατηρηθεί ύστερα από περιόδους οικονομικής ύφεσης οι άνθρωποι που είχαν βιώσει προσωπικές δυσκολίες κατά τη διάρκεια της κρίσης και οικονομικές οι οποίες μπορεί να σχετίζονταν με την στέγαση ή με  την εργασία εμφάνιζαν αύξηση των κρίσεων πανικού, υπερβολική ανησυχία, κατάθλιψη και προβληματική χρήση ουσιών. Από τις προηγούμενες κρίσεις ξέρουμε πως αυτές οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία συνεχίστηκαν και  κατά τη διάρκεια της οικονομικής ανάκαμψης

Η πανδημία αυτή έχει ταχύτατες επιπτώσεις στην οικονομία, με ενδείξεις ότι μπαίνουμε σε μια άλλη παγκόσμια ύφεση.Το ότι πολλοί άνθρωποι χάνουν ή θα χάσουν τη δουλειά τους αποτελεί μια πραγματικότητα, με συνέπεια να αυξάνεται ο κίνδυνος των μακροχρόνιων επιπτώσεων στην ψυχική υγεία, οι οποίες μπορεί να επιδεινώσουν και να παρατείνουν το οικονομικό κόστος μιας ύφεσης, μέσω της χαμένης παραγωγικότητας.

Δηλαδή οι άνθρωποι που υποφέρουν από κρίσεις πανικού, αγχώδεις διαταραχές, κατάθλιψη κ.ά.  αδυνατούν να είναι παραγωγικοί στο βαθμό που θα ήταν αν δεν είχαν υποστεί αυτές τις οικονομικές πιέσεις.

Σε άλλες μελέτες επίσης παρατηρήθηκε πως  μετά τις περιόδους οικονομικών κρίσεων οι άνθρωποι είχαν επιπτώσεις στην ψυχική και σωματική τους υγεία ανάλογα με το κοινωνικοοικονομικό τους επίπεδο.

Εκείνοι που ανήκαν σε πιο υψηλά επίπεδα δεν είχαν καμία επίπτωση, ίσως να παρουσιάζουν και κάποιες βελτιώσεις στο επίπεδο της ψυχικής τους υγείας.

Όσο χαμηλότερη είναι η κοινωνικοοικονομική κατάσταση ενός ατόμου, τόσο πιθανότερο είναι η έκπτωση της ψυχικής του υγείας. Μέσα από αυτή την κρίση οι ανισότητες στην υγεία μπορεί να γίνουν βαθύτερες. Συνήθως οι κρίσεις διευρύνουν το χάσμα στο επίπεδο της ψυχικής υγείας μεταξύ αυτών που έχουν και μεταξύ αυτών που δεν έχουν. Οι έρευνες μας έχουν δείξει πως μέσα από μεγάλες οικονομικές κρίσεις εκτός από τις αρνητικές συνέπειες στην ψυχική υγεία, οι ομάδες που επιβαρύνονται δυσανάλογα είναι εκείνες που βρίσκονται σε χαμηλότερο εκπαιδευτικό επίπεδο.

Η ανεργία και η αυτοκτονία συνδέονται σε μεγάλο ποσοστό με τον ανδρικό πληθυσμό. Στις 27 ευρωπαϊκές χώρες που είχαν μελετηθεί το ποσοστό αυτοκτονίας των ανδρών είχε αυξηθεί κατά 4,2 %. Η αύξηση του αριθμού των αυτοκτονιών είναι μόνο ένα μικρό μέρος της συναισθηματικής δυσφορίας προκαλείται από την οικονομική κρίση.

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις από την οικονομική κρίση που προκαλείται από την πανδημία θα είναι σημαντικές και η αντιμετώπισή τους θα αποτελέσει μεγάλη πρόκληση για την κοινωνία μας. Ο προσωπικός σκοπός της ζωής και το νόημα που δίνουμε σε αυτή μπορεί να καταπολεμήσουν τις οικονομικές δυστυχίες. Θα πρέπει να ψάξουμε να βρούμε ποιες είναι εκείνες οι πηγές ψυχικής ανθεκτικότητας. Θα πρέπει εμείς ως ειδικοί της ψυχικής υγείας να είμαστε πολύ προσεκτικοί  στις  συμβουλές που δίνουμε σε ανθρώπους ιδιαίτερα ευάλωτος, που έχασαν ή θα χάσουν τη δουλειά τους που θα δουν το εισόδημα τους να πέφτει κατακόρυφα και από τη μια στιγμή στην άλλη πρέπει να αναθεωρήσουν όλη τους τη ζωή.

Δεν μπορούμε να πούμε εμείς σε αυτούς τους ανθρώπους πως να νιώσουν, ούτε να τους κατηγορούμε πως δεν είναι αισιόδοξοι γιατί δεν μπορούν να δουν τα θετικά που παραδόξως μπορεί να φέρει πανδημία του κορονοϊού.Το πως θα αντιμετωπίσει ο καθένας μια στρεσογόνο κατάσταση δεν είναι κάτι στατικό, αλλά μια συνεχόμενη εσωτερική διεργασία, η οποία εξελίσσεται σε φάσεις και στάδια, με πισωγυρίσματα, απογοητεύσεις, ελπίδες, αποφάσεις, αισιοδοξία, απελπισία, επιμονή, παραίτηση και πάλι από την αρχή.

Επειδή ως κοινωνία εμείς οι έλληνες έχουμε ξανά περάσει πρόσφατα από αυτό, έχουμε κάπου συνηθίσει να αντιμετωπίζουμε τέτοιου είδους δυσκολίες βρίσκοντας τα δυνατά μας σημεία, δώσαμε έμφαση στις σχέσεις μας και εδώ είναι ιδιαιτερότητά αυτής της κατάστασης, πως ενώ είναι σημαντικό να στηριχτούμε στις σχέσεις μας, δεν θα μπορούμε να το κάνουμε με τον τρόπο που το κάναμε μέχρι τώρα και θα πρέπει να επινοήσουμε ένα νέο τρόπο αλληλοσύνδεσης και αλληλοϋποστήριξης.

 Οταν ξέρω όμως ότι έχω ανθρώπους στους οποίους μπορώ να βασιστώ, να μοιραστώ τα δύσκολα, όπως και τα εύκολα, οι πιθανότητες να τα πάω καλά είναι πολύ μεγαλύτερες. Είμαστε προγραμματισμένοι για να θέλουμε και να έχουμε ανάγκη την ανθρώπινη επαφή, έχουμε ανάγκη να ανήκουμε σε μια ομάδα και να νιώθουμε μέλος ενός συνόλου, για να επιβιώσουμε και να αναπτυχθούμε.

Οι έλληνες αυτή τη φορά λειτούργησαν στην μεγαλύτερη πλειονότητά τους με συνέπεια, σεβασμό και αλληλεγγύη κάτι που ίσως μας ξάφνιασε. Γιατί τα τελευταία χρόνια δεν είχαμε συνηθίσει να λειτουργούμε ενωμένοι και με πειθαρχία.

Φαίνεται πως είναι από τυπωμένο στο ιστορικό μας αφήγημα, να σμίγουμε τις ψυχές μας όταν χρειάζεται να υπερασπιστούμε τη χώρα μας τις ιδέες τα ιδανικά μας τις οικογένειές μας, τους εαυτούς μας και να μπαίνουμε σε διχόνοιες όταν φεύγει ο εξωτερικός κίνδυνος. Οι Ελληνες αντέχουν κυρίως διότι γνωρίζουν πώς να μεταλλάσσονται διατηρώντας ταυτόχρονα αλώβητη την ελληνικότητα τους.

 Μπορεί να λειτουργούμε ενίοτε διχαστικά έχουμε αποδείξει όμως πως όταν απειλείται η ύπαρξη μας ενωνόμαστε με τρόπο μοναδικό.

Παρόλο λοιπόν που είμαστε ένας λαός με πολλά κουσούρια έχουμε τη δυνατότητα να ξαναγεννιόμαστε διαρκώς μέσα στο χρόνο.

 Το” φιλότιμο “ που διαθέτει ο έλληνας λέξη που δεν υπάρχει σε άλλο λεξιλόγιο είναι ένα βασικό στοιχείο της ταυτότητας μας. Το φιλότιμο είναι ταυτόσημο με την αίσθηση του να θέλει κανείς να προσφέρει με γενναιοδωρία και αυτοθυσία στην οικογένειά του και στην κοινωνία χωρίς να περιμένει κάτι ως αντάλλαγμα.

Η λέξη φιλότιμο έννοια εμπεριέχει μέσα όλες τις αξίες εκείνες που συνιστούν ένα υπερβατικό νόημα στη ζωή των ανθρώπων που δε ζουν μόνο για τον εαυτό τους αλλά και για κάτι ανώτερο.

Είμαστε συναισθηματικός λαός και έχουμε δημιουργήσει μια ιδιότυπη και μοναδική μορφή συλλογικότητας. Το φιλότιμο εδράζεται στο θυμικό των ελλήνων. Ιδιαίτερα σε καταστάσεις κινδύνου ξεπερνάμε τον ωχαδελφισμό, την ανεύθυνη παραβίαση των νόμων και την ατομικότητα και λειτουργούμε συλλογικα. Γιατί αυτό είναι εγγεγραμμένο στην πολιτισμική μας κληρονομιά.

Προφανώς η πανδημία έχει επαναφέρει το φιλότιμο στην ουσία της υπόστασης μας. Μπορέσαμε να τοποθετήσουμε το εμείς πάνω από το εγώ. Ο κίνδυνος έχει ενεργοποιήσει το φιλότιμο και αυτό με τη σειρά του την αίσθηση κοινωνικής ευθύνης. Όλοι μαζί αποδείξαμε ότι ενωμένοι μπορούμε να ξεπεράσουμε τα δύσκολα. Αυτή τη συλλογική πορεία πρέπει να την συνεχίσουμε, να σταθούμε δίπλα στους συνανθρώπους μας που δεν θα σταθούν τόσο τυχεροί όσο κάποιοι από εμάς που θα συνεχίσουν να έχουν τις δουλειές τους και να τους απλώσουμε το χέρι σ’ αυτή τη δύσκολη στιγμή για να βγούμε μαζί και να προχωρήσουμε μπροστά για άλλη μια φορά.

“Μόνοι μας μπορούμε να κάνουμε τόσο λίγα. Μαζί μπορούμε να κάνουμε τόσο πολλά” (Helen Keller)

Αιμιλία Αξιωτίδου
Οικογενειακή Θεραπεύτρια
Ψυχοπαιδαγωγός- Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΠΘ, Ιατρικής Σχολής Α’ΠΡΠ ΑΧΕΠΑ

Παιδί

Η πραγματική «προίκα» του παιδιού σας.

Όλοι μας από τη στιγμή που γινόμαστε γονείς και όσο περνάει ο καιρός και μεγαλώνουν τα παιδιά μας, έχουμε στο νου μας και στη φροντίδα μας να ετοιμάσουμε την προίκα τους. Όμως τι θα λέγατε να κάνουμε μαζί μία λίστα για αυτά που είναι σημαντικά να βάλουμε στις αποσκευές των παιδιών μας, πριν φύγουν από την οικογενειακή εστία; Ίσως αυτή η λίστα σας φανεί παράξενη, αλλά αξίζει να φορέσετε τα νέα σας γυαλιά και να δείτε τα πράγματα από μία νέα προοπτική.


Τι θα λέγατε αντί για σπίτι να του αφήνατε μια περιουσία αμύθητης αξίας που ονομάζεται «συναισθηματική νοημοσύνη»; Με άλλα λόγια, αν το εξασκούσατε από μικρό να διαχειρίζεται τα
συναισθήματα της ντροπής, της απόρριψης, του θυμού, της ζήλιας βγάζοντας το από τη γυάλα και
βάζοντας το λίγο στα δύσκολα; Αν το βοηθούσατε να αποκτήσει αυτεπίγνωση; Να αναγνωρίζει τα
συναισθήματα του και να κατανοεί τη σχέση μεταξύ των σκέψεων, των συναισθημάτων και των συμπεριφορών του; Έτσι σταδιακά θα μπορέσει να αποκτήσει και την κοινωνική συναισθηματική
νοημοσύνη. Να βλέπει πέρα από τον εαυτό του και τις ανάγκες του, να ακούει τους άλλους και να
συναισθάνεται τα συναισθήματα και τις ανάγκες των άλλων ανθρώπων.


Τι θα λέγατε, αν αντί για εξοχικό να του μαθαίνατε πώς να γίνει άριστος xειριστής των ανθρώπινων σχέσεων; Να του μάθετε όχι απλά να μην φοβάται τους ανθρώπους, αλλά να ξέρει πώς να τους χειρίζεται με τον καλύτερο τρόπο. Κάποιος μεγάλος ηγέτης είπε: «Όποιος γνωρίζει πώς να διαχειρίζεται τέλεια τους συνανθρώπους του κρατάει τον κόσμο στα χέρια του». Επίσης, αντί για αυτοκίνητο δεν του αφήνετε την κληρονομιά της αγάπης; Μάθετέ το να μην είναι εγωιστής, αλλά να έχει μεγάλη καρδιά γεμάτη αγάπη και σεβασμό προς τον εαυτό του, τους συνανθρώπους του και προς την πατρίδα του, που τον φέρει απαλά στους κόλπους της. Τέλος, αντί για πολύτιμους λίθους σε κάποια θυρίδα αφήστε του τα πολύτιμα για τη ζωή και αξιολάτρευτα πετράδια του σεβασμού, της υπομονής, της επιμονής, της συγχώρεσης, της υπευθυνότητας και της εσωτερικής ειρήνης.


Φίλοι μου ,αν οι δικοί μας γονείς δεν μπόρεσαν ίσως να μας αφήσουν μια τέτοια «κληρονομιά», δεν πειράζει. Προετοιμάζοντας την «προίκα» των δικών μας παιδιών, κληρονομούμε και εμείς ατίμητους θησαυρούς, χρήσιμους για την προσωπική, αλλά και την επαγγελματική μας επιτυχία.


Και εσείς που τα παιδιά σας μεγάλωσαν, μην σκεφτείτε ότι είναι αργά. Αξίζει τον κόπο να δώσουμε όσο ζούμε και είμαστε γονείς. Όσον αφορά τα υλικά αγαθά που θέλετε να αφήσετε στα παιδιά σας και αυτά ευπρόσδεκτα είναι. Το ένα δεν αναιρεί, αλλά συμπληρώνει το άλλο. Να θυμάστε όμως ότι καμία υλική περιουσία δεν «ζυγίζει» πιο πολύ από την πνευματική κληρονομιά, που μπορείτε και οφείλετε να τους κληροδοτήσετε.

Αλεξάνδρα Ευκαρπίδου

Εκπαιδευτικός- Life and parenting Coach

Continue Reading

Οικογένεια

Σωστοί Γονείς: υποχωρητικοί ή αυταρχικοί;


Σας παραθέτω δύο σκηνές που μπορεί να έχουν διαδραματιστεί σε δύο σπίτια στη γειτονιά σας. Στην πρώτη σκηνή πρωταγωνιστεί η οικογένεια του κ. Τάκη και της κας Μαρίνας. Στο δωμάτιο υπάρχει και το γ΄ πρόσωπο της ιστορίας μας, ο γιος τους, Γρηγόρης. Χτυπώντας το χέρι στο τραπέζι απαιτεί από τους γονείς του ένα laptop τελευταίας τεχνολογίας, κατηγορώντας τους μάλιστα, για ανευθυνότητα, που δεν το είχαν ήδη αγοράσει! Η αντίδραση των γονέων; Άκρως υποχωρητική. Με χαμηλωμένη φωνή δέχτηκαν την απαίτηση του γιόκα τους και φορτώθηκαν την μομφή τους. Όπως ίσως αργότερα δεχθούν την απαίτηση του να του αγοράσουν αυτοκίνητο ή και να φύγουν από το σπίτι τους, αν τους το ζητήσει. Τι συμβαίνει σε αυτό το σπίτι; Αντεστράφησαν οι όροι. Ο γιος πήρε την θέση των γονέων και οι γονείς του γιου τους.


Ποιος θέτει τους κανόνες σ’ αυτή την οικογένεια;Ποιος έχει τον έλεγχο και κατευθύνει το τιμόνι αυτού του σπιτιού; Ποιος ξέχασε να ορίσει τα όρια; Οι γονείς του Γρηγόρη, ο κ. Τάκης και η κ. Μαρίνα, που βρίσκονται στο ένα άκρο.


Ας δούμε τώρα τη σκηνή που διαδραματίζεται σ’ ένα διπλανό διαμέρισμα. Η κ.Χριστίνα και ο κ. Μιχάλης βρίσκονται στην τραπεζαρία του δικού τους σπιτιού. Επικρατεί παντού μια άκρα σιωπή και τάξη και τα παιδιά του κ. Μιχάλη, ο Μάνος και η Παναγιώτα είναι στρατιωτάκια αμίλητα και ακούνητα. Κάθε έκκληση τους για έξοδο στο πάρτι γενεθλίων του φίλου τους Κώστα απαγορεύεται αυστηρά, ενώ παράλληλα, η σφυριχτή φωνή του πατέρα τους ηχεί συνέχεια στα αυτιά τους καθορίζοντας την κάθε τους κίνηση. Όσον αφορά τη δική τους πρωτοβουλία, αυτό είναι κάτι το απαγορευμένο και ανάξιο λόγου, ενώ ο διάλογος είναι άγνωστος στους χώρους αυτής της οικογένειας. Τι συμβαίνει σ’ αυτό το σπίτι; Μήπως ο κ. Μιχάλης νομίζει ότι το σπίτι του είναι στρατόπεδο και τα παιδιά του εκπαιδευόμενοι στρατιώτες;


Οι γονείς αυτού του σπιτιού βρίσκονται στο άλλο άκρο, του απόλυτου αυταρχισμού.
Αγνοούν τελείως τις προσωπικότητες των παιδιών τους και επιβάλλουν τη δική τους θέληση.


Αγαπητοί μου, ποιο από τα δυο ζευγάρια γονιών πιστεύετε ότι έχει το δίκαιο με το μέρος του; Πού βρίσκεται η αλήθεια; Η αλήθεια βρίσκεται στο μέσον. Ούτε η αυταρχική, ούτε η άκρως υποχωρητική τακτική φέρνει καλά αποτελέσματα. Οι γονείς είναι εκείνοι που, αν αγαπούν πραγματικά τα παιδιά τους, θα βάλουν όρια και κανόνες μέσα στην οικογένεια. Μέσα σ’ αυτά τα όρια τα παιδιά τους θα κινηθούν ανάλογα με την προσωπικότητα τους, ώστε να μάθουν σταδιακά το δρόμο προς την ωριμότητα και την ανεξαρτησία.

Αλεξάνδρα Ευκαρπιδου

Εκπαιδευτικός- Life and parenting Coach

Continue Reading

Ψυχολογία

Η διαφορετικότητα και πώς θα τη χειριστείτε

Η διαφορετικότητα και ο τρόπος που επιλέγουμε να τη χειριστούμε αποτελούν σημαντικούς παράγοντες στην κατανόηση και τη βελτίωση των σχέσεών μας. Ένα προφανές παράδειγμα αυτής της διαφορετικότητας είναι ο τρόπος που άντρες και γυναίκες αντιμετωπίζουν το άγχος σε περιόδους έντασης. Ενώ οι άντρες τείνουν να απομακρύνονται, οι γυναίκες αναζητούν περισσότερη συντροφικότητα και επικοινωνία.

Αντιλαμβανόμαστε ότι ο τρόπος που αντιδρούμε σε δυσάρεστα γεγονότα επηρεάζει σημαντικά τις σχέσεις μας. Αν επιλέξουμε να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες με ανοιχτότητα, επικοινωνία και αναζήτηση συντροφικότητας, μπορούμε να ενισχύσουμε την επικοινωνία και την κοινωνική μας σύνδεση. Αντίθετα, η αποφυγή ή η αποστασιοποίηση μπορεί να οδηγήσει σε ακόμα μεγαλύτερη απόσταση και σύγκρουση στις σχέσεις.

Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι η αντιμετώπιση των διαφορών μας με ανοιχτό μυαλό και αμοιβαίο σεβασμό είναι κρίσιμη για την υγιή εξέλιξη των σχέσεών μας. Η υπερβολή στην αντιδραστικότητα μπορεί να επιδεινώσει τις διαφορές μας και να οδηγήσει σε ακόμα μεγαλύτερη σύγκρουση.

Τέλος, πρέπει να θυμόμαστε ότι η διαφορετικότητα είναι φυσιολογική και αναπόφευκτη σε κάθε σχέση. Το κλειδί για την επίλυση των προκλήσεων που προκύπτουν είναι η ανοιχτή επικοινωνία, ο σεβασμός και η προσπάθεια να βρούμε κοινά σημεία και λύσεις που να ικανοποιούν και τις δύο πλευρές.


Άρθρο αρχείου

Αναστασία Μουστάκα

Continue Reading

Trending