Υγεία

Φτιάχνοντας τρόφιμα για ηλικιωμένους

Με το πέρασμα των χρόνων, η ανάγκη του ανθρώπου για μια πιο εξειδικευμένη διατροφή που καλύπτει τις διατροφικές του ανάγκες και προσαρμόζεται σε ιδιαίτερες καταστάσεις συνεχώς αυξάνεται. Προβλήματα που δυσχεραίνουν την σίτιση ενός ατόμου μπορεί να οφείλονται είτε σε κάποιο πρόβλημα υγείας ή απλά στην αύξηση της ηλικίας του.

Πως η δυσφαγία επηρεάζει τη διατροφή των ηλικιωμένων;

Τα ηλικιωμένα άτομα συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην κατάποση και στην μάσηση της τροφής τους. Η δυσφαγία, όπως αυτή ονομάζεται, μπορεί να προέλθει από παθολογικά αίτια όπως π.χ. το εγκεφαλικό επεισόδιο, η νόσος του Parkinson, η άνοια, το Alzheimer και ο καρκίνος του φάρυγγα. Συχνά όμως η δυσφαγία μπορεί να σχετίζεται και με ψυχολογικούς παράγοντες. Η μειωμένη διάθεση που παρατηρείται σε ηλικιωμένους ανθρώπους, πολλές φορές οδηγεί σε μειωμένη όρεξη και άρνηση κατανάλωσης επαρκούς τροφής. Επίσης τα φάρμακα που λαμβάνουν μπορεί να αλλοιώσουν αισθήσεις όπως η γεύση και η όσφρηση, επηρεάζοντας κατά συνέπεια και τη λήψη φαγητού.

Τι συνέπειες μπορεί να έχει η δυσφαγία;

Η δυσφαγία είναι μία αρκετά σοβαρή κατάσταση, η οποία, αν δεν αντιμετωπιστεί κατάλληλα μπορεί να οδηγήσει από υποθρεψία, λόγω μειωμένης πρόσληψης τροφής μέχρι και στον θάνατο λόγω απόφραξης των αεραγωγών. Αν δεν μπορεί να θεραπευτεί το πρόβλημα που οδηγεί στην δυσφαγία, ο τρόπος αντιμετώπισής της είναι μέσω της παρασκευής ειδικά σχεδιασμένων τροφίμων, ούτως ώστε να μην υπάρχει ο κίνδυνος αναρρόφησης για το άτομο, αλλά παράλληλα να μπορεί να καλύψει τις ανάγκες του με εύγεστα και ευχάριστα φαγητά.

Δυσφαγία: Με ποιον τρόπο μπορεί να αντιμετωπιστεί;

Η τροποποίηση των φαγητών, έτσι ώστε να γίνουν πιο εύκολα στην μάσηση και στην κατάποση, μπορεί να πραγματοποιηθεί με πολτοποίηση των τροφίμων σε διάφορους βαθμούς ανάλογα με την σοβαρότητα της δυσφαγίας ή με πύκνωση των υγρών, έτσι ώστε να αποφευχθεί πιθανός πνιγμός λόγω αναρρόφησης.

Κατηγορίες δίαιτας ανάλογα τον βαθμό δυσφαγίας

1η. Δίαιτα (fork mashable Dysphagia Diet)

Παρ’ όλη τη σύγχυση που επικρατεί γύρω από τις ονομασίες των τροποποιημένων τροφίμων από τις παρασκευάστριες εταιρίες ή τους επιστήμονες υγείας, είναι γενικότερα αποδεκτή η κατηγοριοποίηση των τροφών σε τέσσερις ομάδες, ανάλογα με τον βαθμό της επεξεργασίας τους. Πρώτη είναι η δίαιτα (fork mashable Dysphagia Diet) με κανονικά, μαλακά τρόφιμα, τα οποία είναι εύκολα στην μάσηση και δεν εγκυμονούν κινδύνους για πνιγμό. Τρώγονται με το πιρούνι και συνήθως χρειάζονται μία παχιά και απαλή σάλτσα ή sauce για να διευκολύνουν την κατάποση. Σε αυτόn τον τύπο δίαιτας αποφεύγονται τελείως τα σκληρά, ινώδη και «στεγνά» τρόφιμα καθώς και εκείνα που απαιτούν έντονη μάσηση.

2η. Δίαιτα (pre-mashed)

Η δεύτερη κατηγορία δίαιτας για άτομα με πιο έντονο πρόβλημα δυσφαγίας είναι αυτή της «pre-mashed» δηλαδή, τρόφιμα πολύ λεπτά κομμένα ή λιωμένα με το πιρούνι, ουσιαστικά ένα βήμα πριν την κανονική πολτοποίηση. Σε αυτήν την κατηγορία απαιτείται πάλι μάσηση, αλλά σε μικρότερο βαθμό από την προηγούμενη, ενώ τα υγρά των τροφών πρέπει να βρίσκονται σε πολύ «παχιά» μορφή λόγω του κινδύνου αναρρόφησης.

3η. Δίαιτα (Thick mashed puree)

Στη συνέχεια, περνώντας στην τρίτη κατηγορία (Thick mashed puree) η ικανότητα μάσησης δεν υπάρχει από τον ηλικιωμένο, γι’ αυτό τα φαγητά και τα τρόφιμα βρίσκονται σε πολτοποιημένη κατάσταση. Η υφή του πουρέ πρέπει να είναι απαλή χωρίς «κομματάκια» φαγητού και να μπορεί να κρατάει το σχήμα του στο πιάτο. Αυτό σημαίνει να είναι ένας παχύς πουρές χωρίς υγρά, που μπορεί να σταθεί στο πιρούνι.

4η. Δίαιτα (Thin mashed puree)

Τέλος, όταν το πρόβλημα δυσφαγίας είναι πολύ έντονο επιλέγεται η τέταρτη κατηγορία δίαιτας (Thin mashed puree), που περιλαμβάνει πολτοποιημένα τρόφιμα σε αρκετά λεπτή μορφή. Σε αυτήν την περίπτωση, ο πουρές δεν μπορεί να καταναλωθεί με πιρούνι, αλλά απαιτείται η χρήση κουταλιού, λόγω της ρευστότητάς του. Και σε αυτήν την περίπτωση, ο πουρές πρέπει να είναι ομοιογενής χωρίς σκληρά κομμάτια φαγητού.

Ποιες δυσκολίες έχουν οι ειδικές δίαιτες για τον ηλικιωμένο;

Οι δυσκολίες που προκύπτουν με τα ειδικά επεξεργασμένα τρόφιμα για τους ηλικιωμένους είναι ότι, μετά το τέλος της παρασκευής τους, τα τρόφιμα έχουν χάσει το κανονικό τους σχήμα, ενώ μπορεί να έχει αλλοιωθεί η γεύση και η μυρωδιά τους. Αυτό συνήθως έχει αρνητικές συνέπειες στην όρεξη του ατόμου για την κατανάλωσή του. Λύσεις για αυτό το πρόβλημα αποτελούν τα ενισχυτικά γεύσης και αρώματος που προστίθενται, καθώς και η προσεγμένη εμφάνιση του φαγητού.

Συνεπώς

Είναι σημαντικό να εξασφαλίζεται αρχικά η κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των ηλικιωμένων, μέσω της ασφαλούς κατανάλωσης τροφίμων ανάλογα με τον βαθμό δυσφαγίας που έχουν και στη συνέχεια να στοχεύουμε στην ευχάριστη παρουσίασή τους. Απαραίτητο θα ήταν, τέλος, η δημιουργία ενός παγκόσμια αποδεκτού προτύπου, που θα ορίζει ξεκάθαρα τις κατηγορίες επεξεργασίας τόσο για τα τρόφιμα όσο και για τα υγρά που καταναλώνονται από ασθενείς και ηλικιωμένους με δυσφαγία.

Περισσότερες πληροφορίες:
https://www.mednutrition.gr/portal/lifestyle/oikogeneia/7152-ftiaxnontas-trofima-gia-ilikiomenous

Διατροφή

Ένα βράδυ αφιερωμένο στην ποιότητα και τη διατροφή

δημοσιογράφοι, διαμορφωτές της κοινής γνώμης και
επαγγελματίες του αγροδιατροφικού τομέα συγκεντρώθηκαν στη Θεσσαλονίκη για μια Εκδήλωση
Τύπου αφιερωμένη στα φρέσκα ευρωπαϊκά φρούτα, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής καμπάνιας
EuropeanFruits, η οποία συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και υλοποιείται στην
Ελλάδα, την Πολωνία και την Τσεχία.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο ξενοδοχείο The Met και αποτέλεσε μια σημαντική δράση της
καμπάνιας στην Ελλάδα, δημιουργώντας έναν άμεσο δίαυλο επικοινωνίας με τα μέσα ενημέρωσης
και τους επαγγελματίες του αγροδιατροφικού κλάδου.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης παρουσιάστηκαν οι βασικοί άξονες της καμπάνιας
EuropeanFruits, με Δικαιούχο τον ΑΣΕΠΟΠ Νάουσας και Εκτελεστικό Οργανισμό τη εταιρεία
Novacert ΕΠΕ, με έμφαση στην αξία των φρέσκων ευρωπαϊκών φρούτων, στα υψηλά πρότυπα
ποιότητας και ασφάλειας που τα χαρακτηρίζουν, καθώς και στη σημασία της ένταξής τους στην
καθημερινή διατροφή ως βασικό στοιχείο ενός υγιεινού και ισορροπημένου τρόπου ζωής.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι τοποθετήσεις των ομιλητών. Ο κ. Αθανάσιος Πασχούλας,
Marketing Project Manager του ΑΣΕΠΟΠ Νάουσας, παρουσίασε τον δικαιούχο του προγράμματος
και τον ρόλο του στην προώθηση ποιοτικών ευρωπαϊκών φρούτων. Παράλληλα, ο κ. Βασίλης
Μπουγάς, Γενικός Διευθυντής του ΑΣΕΠΟΠ Νάουσας, τόνισε τη σημασία της προώθησης των
ευρωπαϊκών φρούτων ως εργαλείου ενημέρωσης των καταναλωτών, αναδεικνύοντας τον ρόλο των
αυστηρών ευρωπαϊκών προτύπων ποιότητας και ασφάλειας, καθώς και την ανάγκη ενίσχυσης της
εξωστρέφειας του αγροδιατροφικού τομέα μέσω δράσεων όπως το πρόγραμμα EuropeanFruits.
Παράλληλα, η κα Βασιλική Καραμπάση, διατροφολόγος, μοιράστηκε πρακτικές συμβουλές για την
ένταξη των φρούτων στην καθημερινή διατροφή, αναδεικνύοντας τον ρόλο τους σε ένα
ισορροπημένο διατροφικό πρότυπο.

Ξεχωριστή ήταν η παρουσίαση του Δρ. Σπυρίδων Μάμαλη, Καθηγητή Marketing και Προέδρου του
ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ, ο οποίος ανέδειξε το ευρωπαϊκό σύστημα διασφάλισης ποιότητας και
ασφάλειας των φρέσκων φρούτων και λαχανικών. Στην τοποθέτησή του, παρουσίασε το θεσμικό
πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις αυστηρές προδιαγραφές παραγωγής και τους εκτεταμένους
ελέγχους σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας, από το «χωράφι στο ράφι»,
υπογραμμίζοντας ότι η ασφάλεια και η ποιότητα αποτελούν αδιαχώριστες έννοιες και βασικούς
πυλώνες της εμπιστοσύνης των καταναλωτών. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη σημασία της
ιχνηλασιμότητας, των κανονισμών για τα τρόφιμα και των ευρωπαϊκών στρατηγικών για ένα
βιώσιμο και υπεύθυνο διατροφικό σύστημα.

Σημαντικές πληροφορίες από την εκδήλωση:
✓ Σύμφωνα με τις διατροφικές οδηγίες στην Ελλάδα, συνιστάται η κατανάλωση 3 μερίδων
φρούτων την ημέρα, συμβάλλοντας στη συνολική υγεία και ευεξία.
✓ Ποικιλία χρωμάτων στο πιάτο: Η επιλογή φρούτων διαφορετικών χρωμάτων βοηθά στην
πρόσληψη διαφορετικών βιταμινών και αντιοξειδωτικών.
✓ Αύξηση κατανάλωσης: Μπορεί να επιτευχθεί με πρακτικές όπως εύκολη πρόσβαση,
προετοιμασία από πριν και ένταξή τους σε γεύματα και σνακ.
✓ Ασφάλεια και ποιότητα στην πράξη: Τα ευρωπαϊκά φρούτα παράγονται και ελέγχονται βάσει
αυστηρών κανονισμών, από το χωράφι έως το τελικό προϊόν.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με δείπνο, δίνοντας στους παρευρισκόμενους την ευκαιρία να
ανταλλάξουν απόψεις και να γνωρίσουν από κοντά τη γεύση και την ποιότητα των ευρωπαϊκών
φρούτων, σε ένα φιλικό και επαγγελματικό περιβάλλον.
Η καμπάνια EuropeanFruits συνεχίζει δυναμικά τις δράσεις ενημέρωσης και προώθησης σε
Ελλάδα, Πολωνία και Τσεχία, με στόχο να φέρει τα φρέσκα ευρωπαϊκά φρούτα πιο κοντά στην
καθημερινότητα των καταναλωτών.

Διατροφή

Φούσκωμα: Πως το αντιμετωπίζεις με Διατροφή;

Το φούσκωμα είναι μία από τις πιο συχνές ενοχλήσεις που αντιμετωπίζουν οι περισσότεροι άνθρωποι στην καθημερινότητά τους, συχνά επηρεάζοντας τόσο τη διάθεση όσο και την ποιότητα ζωής. Αν και πολλοί το συγχέουν με αύξηση βάρους, στην πραγματικότητα πρόκειται συνήθως για μια προσωρινή κατάσταση που σχετίζεται με τη διατροφή, την πέψη και τον τρόπο ζωής.

Στο νέο άρθρο-οδηγό με τίτλο «Φούσκωμα: Αιτίες, Διατροφή & Πρακτικές Λύσεις» παρουσιάζονται:

– Οι βασικές αιτίες του φουσκώματος (αέρια, δυσανεξίες, μικροβίωμα, στρες)
– Τροφές που βοηθούν και τροφές που το επιδεινώνουν (FODMAPs)
– Ο ρόλος των προβιοτικών και πρεβιοτικών
– Πρακτικές συμβουλές για άμεση ανακούφιση στην καθημερινότητα
– Πότε χρειάζεται να απευθυνθείς σε ειδικό

Αν θεωρείτε ότι το περιεχόμενο μπορεί να ενδιαφέρει το κοινό σας, μπορείτε να το προτείνετε ή να το αναδημοσιεύσετε με σχετική αναφορά.

Δείτε το άρθρο στο ακόλουθο link:
https://diaitologos.com/katastaseis-ygeias/fouskoma-diatrofi-pos-to-antimetopizeis/

Διατροφή

Η διατροφή, ο ύπνος και οι σύγχρονες προκλήσεις δημόσιας υγείας

Η διατροφή αποτελεί βασικό παράγοντα που επηρεάζει όχι μόνο τη σωματική υγεία, αλλά και την ποιότητα ζωής, την ψυχική ευεξία και τη δυνατότητα υγιούς γήρανσης. Στις μεσογειακές χώρες, η παραδοσιακή Μεσογειακή Διατροφή υπήρξε για δεκαετίες ένα ολοκληρωμένο πρότυπο διατροφής και τρόπου ζωής. Τα τελευταία χρόνια, όμως, παρατηρείται σταδιακή απομάκρυνση από αυτό το μοντέλο, με συνέπειες που σχετίζονται με χρόνια νοσήματα, διαταραχές ύπνου και συνολική επιδείνωση της ευεξίας του πληθυσμού.

Η Μεσογειακή Διατροφή ως τρόπος ζωής

Η Μεσογειακή Διατροφή βασίζεται στην αυξημένη κατανάλωση λαχανικών, φρούτων, οσπρίων, δημητριακών ολικής άλεσης και ελαιολάδου, με μέτρια κατανάλωση ψαριών και γαλακτοκομικών και περιορισμό του κόκκινου κρέατος και των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων.

Δεν αφορά μόνο στα τρόφιμα, αλλά και στον τρόπο κατανάλωσης της τροφής.

Κεντρικό στοιχείο της αποτελεί το οικογενειακό και κοινωνικό γεύμα. Η κατανάλωση φαγητού μαζί με άλλους, σε ήρεμο περιβάλλον και χωρίς περισπασμούς, συμβάλλει στη σωστή ρύθμιση της ποσότητας τροφής, στη βελτίωση της πέψης και στη συναισθηματική ευεξία.

Το οικογενειακό γεύμα και η σημασία της απομάκρυνσης από τις οθόνες

Η σύγχρονη καθημερινότητα έχει μεταφέρει μεγάλο μέρος των γευμάτων μπροστά σε τηλεοράσεις, κινητά τηλέφωνα ή υπολογιστές. Η πρακτική αυτή συνδέεται με ταχύτερη κατανάλωση τροφής, μειωμένη επίγνωση του κορεσμού και αυξημένη πιθανότητα υπερκατανάλωσης.

Αντίθετα, το γεύμα με παρέα, οικογενειακό ή κοινωνικό, συμβάλλει στη διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, στη βελτίωση της σχέσης με το φαγητό, στη μείωση του άγχους και στην ενίσχυση της ψυχικής ευεξίας και της κοινωνικής συνοχής.

Ιδιαίτερα για τους ηλικιωμένους, το κοινό γεύμα μειώνει την απομόνωση και βοηθά στη διατήρηση σταθερών διατροφικών συνηθειών.

Διατροφή, ύπνος και κιρκάδια βιολογικά ρολόγια

Ο ανθρώπινος οργανισμός λειτουργεί με βάση κιρκάδια βιολογικά ρολόγια που ρυθμίζουν τον ύπνο, το μεταβολισμό και την ορμονική ισορροπία. Ακανόνιστα ωράρια γευμάτων, κατανάλωση τροφής αργά το βράδυ και έντονη έκθεση σε οθόνες, ιδιαίτερα τις βραδινές ώρες, μπορούν να διαταράξουν αυτούς τους ρυθμούς.

Οι διαταραχές των κιρκάδιων συστημάτων συνδέονται με μειωμένη ποιότητα ύπνου, κόπωση, μειωμένη απόδοση και αυξημένο μεταβολικό κίνδυνο. Η σταθερότητα στα γεύματα και οι ήρεμες συνθήκες κατανάλωσης τροφής, όπως προτείνει η Μεσογειακή Διατροφή, υποστηρίζουν καλύτερη ρύθμιση του ύπνου και των βιολογικών ρυθμών.

Παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακά νοσήματα

Η αυξανόμενη κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων και η εγκατάλειψη παραδοσιακών συνηθειών έχουν συνδεθεί με αύξηση της παχυσαρκίας, του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Οι καταστάσεις αυτές επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής και αποτελούν βασική πρόκληση για τα συστήματα δημόσιας υγείας.

Η πρόληψη μέσω ισορροπημένων διατροφικών επιλογών και υγιών καθημερινών ρυθμών αποτελεί αποτελεσματική στρατηγική για τη μείωση αυτών των κινδύνων.

Γιατί απομακρυνόμαστε από τη Μεσογειακή Διατροφή

Η αλλαγή των διατροφικών προτύπων οφείλεται σε πολλούς παράγοντες:

μειωμένη γνώση γύρω από τη σωστή διατροφή,
περιορισμένος χρόνος για μαγείρεμα,
απώλεια βασικών δεξιοτήτων μαγειρικής,
μειωμένη ικανότητα προετοιμασίας γευμάτων σε μεγαλύτερες ηλικίες,
αντικατάσταση του οικογενειακού γεύματος από γρήγορες, ατομικές επιλογές.

Η αποδυνάμωση της διαγενεακής μετάδοσης μαγειρικών γνώσεων έχει συμβάλει σημαντικά στη μετάβαση προς λιγότερο ισορροπημένες διατροφικές πρακτικές.

Ο ρόλος καταναλωτών και πολιτικών δημόσιας υγείας

Η επανασύνδεση με υγιεινά πρότυπα απαιτεί κοινή προσπάθεια. Οι καταναλωτές μπορούν να επαναφέρουν απλές πρακτικές, όπως το σπιτικό φαγητό και τα κοινά γεύματα. Παράλληλα, είναι σημαντικό να ενισχυθούν:

η διατροφική και μαγειρική εκπαίδευση,
δράσεις κοινωνικής σίτισης για ηλικιωμένους,
η πρόσβαση σε ποιοτικά τρόφιμα,
παρεμβάσεις που προάγουν υγιείς καθημερινούς ρυθμούς ζωής.

Ένα σύγχρονο μήνυμα από μια παραδοσιακή διατροφή

Η Μεσογειακή Διατροφή αποτελεί ένα ολοκληρωμένο μοντέλο που συνδέει τη διατροφή, τον ύπνο, την κοινωνική ζωή και τη σωματική υγεία. Η επαναφορά της δεν αφορά μόνο στο τι τρώμε, αλλά και στο πώς, πότε και με ποιους τρώμε.

Η ενίσχυση της διατροφικής εκπαίδευσης, της μαγειρικής επάρκειας του πληθυσμού και της κοινωνικής διάστασης του γεύματος αποτελεί σημαντική παρέμβαση δημόσιας υγείας, με δυνατότητα βελτίωσης της ποιότητας ζωής και πρόληψης χρόνιων νοσημάτων σε όλο τον πληθυσμό.

Αιμιλία Παπακωνσταντίνου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, ΓΠΑ

Η δράση υλοποιείται στο πλαίσιο του έργου Ευδόκιμο Αγρο-οικολογικό Ζωντανό εργαστήριο (THALLA), που έλαβε χρηματοδότηση στο πλαίσιο του HorizonEuropeProjectECO–READY (No 101084201) με συντονιστή το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (Εργαστήριο Οργανωσιακής Καινοτομίας και Συστημάτων Διοίκησης/ORIMASLab) σε συνεργασία με την Ένωση Εργαζόμενων Καταναλωτών Ελλάδας (ΕΕΚΕ), την Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ) και την Ένωση Αγροτών FARMERSUNION. Οι απόψεις και τα συμπεράσματα που εκφράζονται είναι αποκλειστικά των συγγραφέων και δεν υποδηλώνει αποδοχή των γνωμών των συγγραφέων από τον φορέα χρηματοδότησης, την Ευρωπαϊκή Ένωση, ή την σύμπραξη του ECO–READY και του THALLA.